Voordat het dorp Nieuw-Borgvliet ontstaat, is er sedert 1649 reeds een windmolen, door de ligging genaamd de Heimolen, voor het malen van meel voor Borgvliet en omliggende plaatsen.
Reeds een windmolen in 1649
Die molen, type standerdmolen, is gebouwd in opdracht van de markiezin. De boeren van het betreffende gebied zijn gedwongen daar hun graan te laten malen. Het is dus een zogenaamde dwangmolen.
Het huidige Nieuw-Borgvliet begint rond 1860 een dorp te worden. In 1873 vestigt Johannes Baptist Jansen zich als bakker aldaar. Het zelfde pand, vandaag de dag Rembrandtstraat 83, gaat in 1878 ook bewoond worden door Jacobus Elst en wel als herbergier.
In 1880 een stoomkorenmolen
In najaar 1880 breiden beiden heren het pand uit met een stoommaalderij voor granen. Dit kan gevolg zijn van de mogelijke vernieling van de standerdmolen “de Heimolen” bij een onweer in de zomer van 1880. De Heimolen wordt door beide heren gekocht in 1884.
Opnieuw een windmolen in 1890
In 1890 vragen beide bevriende ondernemers een vergunning voor de bouw van een standerdmolen op een berg bij Nieuw-Borgvliet, zo’n honderd meter van de stoommaalderij vandaan. Echter de standerdmolen wordt niet geplaatst. Er verrijst een ronde stenen bergmolen met onderdelen van de oude houten molen. Hout dat overblijft wordt verkocht en de opbrengst zal gebruikt zijn voor de bouw van de stenen molen.
de molen in een boekje van lokale VVV, foto Willem Magnée
Uitgebreide geschiedenis
De geschiedenis van de het pand van de stoomkorenmolen, ook herberg en later bakkerij, en van de windmolen “De Twee Vrienden” zijn vastgelegd in twee verhalen. Wilt u die lezen klik dan op
Vroege historie van Rembrandtstraat 83 te Nieuw-Borgvliet (opent in een nieuw tabblad) en
Molen “de Twee Vrienden” op Nieuw-Borgvliet (opent in een nieuw tabblad)
De geschiedenis van de molens kan ook op papier worden gelezen in de uitgave De Meule, nummer 110/111, van de vereniging “De Westbrabantse Molens”.
Aanvullingen
Molenaars
Modelbouwer en Borgvlieter Henk Kools heeft in hout een model van de Twee Vrienden en het molenerf gebouwd. Dit model staat sedert december 2022 in de molen en is direct vanaf de invaartpoort van de molen te zien.
Voor de molenkenner. De echte molen is een bergmolen, maar, omdat Henk niet met zand maar hout werkt, heeft hij een stelling rond de molen gemaakt.
Op tekening
Willem Kruf kreeg de onderstaande, op rijstpapier afgedrukte tekening cadeau van de kunstenaar Fons Gieles (opent in een nieuw tabblad) (1924-1995), zijn oud tekenleraar. En die bleek de molen in 1979 nóg eens te hebben vereeuwigd. Met dank aan de familie Gieles voor de toestemming om ze hier te tonen.
Aanvulling: In mei 2025 laat de gemeente Bergen op Zoom als eigenaresse van De Twee Vrienden de fraaie molen voorzien van een nieuw gevlucht ofwel wieken.
