Het liefst willen ze trouwen, Willem de Laat en Erke van Teeffelen uit Lithoijen. Maar het is 1800, Erke is minderjarig en haar moeder wil het niet en dus gaat dat huwelijksbootje niet door. Daar vindt Erke wel iets op: ze vraagt aan Willem of ze mee mag varen op zijn schip, zo zijn ze toch samen. Het begin van een tumultueus leven.
Dit verhaal begint met de voorzet van onderzoeker Stef van Eijndhoven die zich verdiept in de schepenbank van Lithoijen. En daar komt hij op 31 mei 1800 Willem de Laat tegen die met zijn schuit aan de walkant ligt van het huis van Hendrik Coolen. Volgens de akte in de schepenbank vraagt Erke of ze mee mag maar Willem houdt aanvankelijk letterlijk de boot af. Maar Erke houdt voet bij stand en uiteindelijk springt zij op de schuit en voert met hem de Maas af.
Een bijzonder initiatief van Erke zou je denken, die voluit Emerentia heet, al snel wordt duidelijk dat ze niet zo maar met Willem meevaart. Samen met collega Arnout duik ik verder in de archieven en Arnout ontdekt dat het stel op 10 mei 1800 voor de eerste keer in ondertrouw wil gaan; dus een week of twee voor het gezamenlijke reisje op de Maas. Maar de moeder van Erke, Margareta van Geffen, geeft geen toestemming. Het huwelijk gaat niet door en de ondertrouw komt te vervallen. Vier maanden later draait Margareta bij, en op 20 september 1800 gaan Willem en Erke opnieuw in ondertrouw. En na drie onverhinderde proclamaties worden Willem en Erke op 6 oktober 1800 door de schepenen in de huwelijke staat bevestigd. Vier dagen later trouwt het stel voor de R.K. kerk.
Liefde verklaren
Waarom Margareta aanvankelijk tegen het huwelijk is en later bijdraait; dat staat niet genoteerd. Wat wel opvallend is, concludeert Arnout, is dat wanneer de moeder wel toestemming geeft Erke wordt bijgestaan door haar broer Geert van Teeffelen die lid is van de municipaliteit. En niet door haar moeder als voogdes. Naar het waarom hierachter blijft het gissen maar Willem en Erke bereiken hun doel en kunnen elkaar hun liefde verklaren.
Dat klinkt wellicht als ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’ maar dat is geenszins het geval. Want het huwelijk wordt bekroond met meerdere kinderen maar het jaar 1808 blijkt een rampjaar voor het gezin De Laat. De vijfjarige Curinus overlijdt op 8 januari, zijn jonge zusje op 17 januari en in oktober overlijdt er nog een zusje. Nog geen tien jaar later overlijdt Erke, op 20 augustus 1817. Willem leeft dan, op een dag na, nog zes jaar. Het einde van het zwaar bevochten huwelijksleven.
Lees verder in oud-rechterlijke aktes Lithoijen 1798-1803
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie. Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.