Over de Kroatische troepen die in 1635 en 1636 het noord-oosten van onze provincie teisterden is op deze website al het nodige geschreven. Toch zijn er betrekkelijk weinig bronnen over deze rampzalige episode overgeleverd. Reden genoeg om een - voor mij althans - nieuwe bron onder de aandacht te brengen.
Voor een algemene inleiding op de ellende die Kroatische krijgsbendes in 1635 en 1636 over onze contreien uitstortten verwijs ik graag naar een ander verhaal op deze site.
Één van de vele plaatsen die in 1635 een bezoek van het Kroatische krijgsvolk te verduren kregen was Volkel. Gebaseerd op een vermelding in het doopregister van het nabijgelegen Uden, besteedde Paul Spapens hier al eerder aandacht aan. Recapitulerend: op 25 oktober 1635 hebben ‘die Crauwaten’ meer dan 22 mensen zonder pardon vermoord en nog veel meer gevangen genomen, van wie er tijdens gevangenschap nog een aantal het leven hebben gelaten. Ongeveer twee dagen later hebben deze Kroaten de kapel van Volkel verwoest door er de brand in te steken.
Niet alleen het Udense doopboek uit die jaren verhaalt van de schokkende gebeurtenissen in Volkel, ook de pastoor van het nabijgelegen Boekel maakt er melding van, in het begraafboek.
In een kader gevat, met als opschrift ‘tussen haakjes’ / ‘invoeging’, schreef hij daar (in het latijn, we geven hier de vertaling):
Op de 26e (oktober 1635) is hier plechtig begraven Peter Jacobs uit Volkel, die ten tijde van oorlog door de Kroaten is vermoord.
Op de 28e is in Boekel de uitvaart gehouden van Gerit Henricx, die door de Kroaten was vermoord en op de 27e in Boekel was begraven.
Op de 25e kwamen de Kroaten naar Volkel en doodden daar meer dan 20 personen. De 28e staken zij de kapel van Volkel in brand.
Boekel zelf lijkt aan de gesel van de plunderende soldatenbende te zijn ontsnapt. We weten uit andere bron dat de Kroaten vanuit Volkel richting Uden trokken. Een groep vastberaden Udenaren wist daar de kerk met succes te beschermen, maar we weten ook dat een hoop van hun dorpsgenoten op de vlucht sloegen, richting Veghel. De kerk van Uden was dan wel gered, maar hoe de rest van het dorp erbij lag na de aftocht van de Kroaten, daar kunnen we bij gebrek aan bronnen alleen maar naar gissen.
Het relaas van de Boekelse pastoor over de rampspoed in Volkel bevestigt het verhaal van zijn Udense collega grotendeels, de verschillen zijn verwaarloosbaar: meer dan 20 personen tegenover meer dan 22, de verwoesting van de kapel op de 27e of op de 28e oktober. Bovendien kennen we nu de namen van twee van de slachtoffers van het Kroatische krijgsgeweld. Én hebben we twee bronnen die dit verhaal tot in de details bevestigen.