‘Huwelijk met een vreemdeling.’ Tussen alle oorlogsarchieven duiken er vanuit verschillende Brabantse gemeentes documenten op waarin toestemming wordt gevraagd te trouwen met een geallieerde soldaat, veelal Canadezen. En die toestemming komt er, ook zonder de benodigde papieren.
Om als Canadese man te kunnen trouwen met een Nederlands meisje heb je officieel een ‘licence’ nodig; een verklaring dat de partijen aan de wettelijk gestelde eisen hebben voldaan om in het huwelijk te kunnen treden.
“Ik heb reeds verschillende huwelijken van Canadezen voltrokken zonder bedoelde ‘licence’”, schrijft de ambtenaar van de Burgerlijke Stand op 25 mei 1945 aan de burgemeester van Schijndel. Ook het afkondigen in de woonplaats van de bruidegom wordt doorgaans maar achterwege gelaten, meldt de beambte.
“Toestemming tot het huwelijk is in de VS van Noord-Amerika benodigd voor mannen over het algemeen tot het 21ste jaar en voor vrouwen tot het 18de jaar. De VS van Noord-Amerika zijn niet bij het Huwelijksverdrag aangesloten en daar Engeland niet tot het huwelijksverdrag toetrad, zal Canada als Engelsch Dominion ook niet bij het Huwelijksverdrag zijn aangesloten. Ik kan er niets van vinden. Laat dus de verklaring maar achterwege”, krijgt de burgemeester van Schijndel als advies.
‘Canadezenprobleem’
Waarom deze afweging wordt gemaakt – om buiten de officiële kanalen om – toch toestemming te geven, wordt niet toegelicht in de archieven. Maar aannemelijk is dat het verzoek veelvuldig wordt ingediend. In de zomer van 1945 werd voor het eerst gesproken over het ‘Canadezenprobleem’. Van de meer dan honderdduizend Canadese militairen die Nederland hadden bevrijd, kan een groot deel – mede door gebrek aan scheepsruimte - niet direct terugkeren naar hun thuisland. Overdag druk aan het werk met herstelwerkzaamheden maar ’s avonds op zoek naar vertier. Naar schatting hebben Canadese bevrijders naar schatting zevenduizend kinderen verwekt. Bijna negentienhonderd Nederlandse meisjes traden met een Canadese militair in het huwelijk, al dan niet met de juiste licence.
Bron:
Toegangsnummer 5135 (Gemeentebestuur Schijndel) Inventarisnummer 620
Steeds meer stukken in te zien
Vanaf 1 januari 2025 zijn nieuwe archieven in te zien want na 75 jaar vervalt voor veel dossiers de beperking van openbaarheid. De Archiefwet 1995 bepaalt dat documenten van overheidsinstellingen na twintig jaar worden overgedragen aan het historisch archief. Ruim 95 procent van de overgedragen stukken is direct in te zien. Voor de rest geldt een beperking op de openbaarheid, meestal omwille van de privacy van nog levende personen. Over particuliere archieven maakt het BHIC speciale afspraken met de schenkers. De beperkingen gelden altijd voor een van tevoren vastgestelde periode. En daarom worden er jaarlijks nieuwe archieven openbaar.
