In betrekking - interviewcollectie
Voor haar Fellowship zette Xia van Beuningen in 2024 een Oral History project op. Haar onderzoek was gericht op de ervaringen van Brabantse plattelandsmeisjes die in de jaren veertig en vijftig voor langere tijd hun ouderlijk huis verlieten om in een stad als dienstmeisje (in betrekking) te werken bij een rijker huishouden of een rooms-katholieke instelling.
De interviewcollectie
In deze interviewcollectie van Xia van Beuningen staat het onderscheid tussen ‘de grote stad’ en het Brabantse platteland centraal, met daarbij de focus op vrouwen die als dienstbode in betrekking gingen of naar het rooms-katholieke Huize Sint-Jacob in Amsterdam vertrokken. Xia wilde deze vrouwen een stem geven en heeft gekozen voor oral history, omdat de ervaring van deze vrouwen slechts beperkt een plek heeft gekregen in bestaand bronmateriaal. Het eindresultaat van haar onderzoek is een tiental interviews. Daarnaast schreef ze tien verhalen die ze op de gesprekken baseerde.
In betrekking gaan
Vele duizenden jongvolwassen vrouwen gingen in de twintigste eeuw in betrekking. Deze stap paste goed binnen de maatschappij van toen, waarin het steeds meer als vanzelfsprekend werd gezien dat vrouwen het huishouden verzorgden, vanuit de opvatting dat de privésfeer ‘de natuurlijke bestemming’ voor de vrouw was. Vaak werd de keuze om op jonge leeftijd vanaf het Brabantse platteland naar een grote stad te vertrekken dan ook niet door de vrouwen zelf gemaakt. Op deze manier kwamen veel jonge vrouwen vanuit een situatie die gekenmerkt werd door de invloed van traditie en economische omstandigheden die voor vrouwen weinig ruimte liet om hun eigen leven vorm te geven, terecht in een nieuwe werkomgeving waar ze onderaan de strenge hiërarchie stonden. Toch bood de verhuizing naar de grote stad ook kansen. Hoewel er hard gewerkt moest worden en velen op zichzelf aangewezen waren, was een nieuw leven in de stad voor kersverse dienstbodes ook een mogelijkheid om zichzelf te ontwikkelen en kennis te maken met de stadse cultuur.
Brabantse in Amsterdam
Zes interviews gaan over bejaardenzorgcentrum Huize Sint-Jacob in Amsterdam. Het onderscheid tussen de hoofdstad en het Brabantse platteland loopt als een rode draad door deze verhalen. Het verschil in werkhouding van Brabantse en Amsterdamse meiden, de relatie met andere Brabanders en het verlangen om terug te keren naar de grote stad: stuk voor stuk ervaringen die tekenend waren voor de tijd in Amsterdam. Sommigen keerden terug naar Brabant, anderen maakten van Amsterdam hun eigen stad.
Aanvragen
De interviews en bijbehorende transcripten zijn op te vragen in ons digitale depot (opent in een nieuw tabblad).
Een collectie om te laten groeien
Er blijft altijd ruimte voor aanvulling, nuance of een geheel nieuw verhaal. Heeft u zelf, of kent u iemand met een geschikt verhaal? Kijk dan op de pagina over oral history voor meer informatie of deel je verhaal via de verhalenpagina (opent in een nieuw tabblad)!