Jonge historici ontdekken onbekende verhalen in archieven
“Fantastisch dat ik dankzij het BHIC Fellowship programma de mogelijkheid heb gekregen om rechtszaken over seksueel geweld te bestuderen. Ik heb ruim 130 rechtszaken van de rechtbanken in Breda en ’s-Hertogenbosch doorgespit. Deze geven inzicht in de positie van slachtoffers van seksueel geweld in de Brabantse samenleving in de periode 1850–1925, en in de manier waarop rechtbanken in Brabant met deze zaken omgingen. Het laat zien hoe diepgeworteld ons hedendaagse beeld van seksualiteit en seksueel geweld is in de geschiedenis.”
Historica Marinka van Dijk (23) presenteerde gistermiddag op de Bossche Citadel haar onderzoeksresultaten aan het publiek.
Ook onderzoeker Stef Coenen (26) kijkt met een goed gevoel terug op zijn fellowship bij het BHIC. Hij onderzocht mensen met een handicap in sociale context: niet als patiënt, maar als mens. “Mijn onderwerp en het bijbehorende archief bleken complexer dan aanvankelijk verwacht, dus al snel heb ik mijn onderzoek wat bij moeten stellen. Toch heb ik inkijkjes kunnen krijgen in de levens van een aantal mensen in de Rijks Psychiatrische Inrichtingen. Belangrijk is dat we mensen met een handicap blijven onderzoeken in sociale context: niet als patiënt, maar als mens. Het fellowship bleek een zeer leerzame ervaring. De mensen bij het BHIC zijn erg behulpzaam geweest en er werd goed meegedacht over de mogelijkheden die er waren voor mijn onderzoek.”
In september 2025 zijn ze beiden als onderzoekers met een beurs van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) geselecteerd om gedurende vijf maanden onderzoek te doen naar het verleden van Noord-Brabant.
Die maanden zitten er nu op en gistermiddag mochten ze hun uitkomsten in maar liefst twee zalen presenteren in het BHIC in 's-Hertogenbosch.
De levens van mensen met een beperking in de Brabantse Rijks Psychiatrische Inrichtingen in Eindhoven en Grave
Stef Coenen: "De ervaringen en levens van mensen met een beperking in het verleden zijn vaak nog weinig onderzocht vanuit een sociale blik. Met inzichten uit de disability history heb ik geprobeerd om met mijn onderzoek hier een bijdrage aan te leveren.”
Stef heeft net de master Geschiedenis en Actualiteit behaald aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Van oktober 2022 tot oktober 2023 was hij als Jonge Historicus van het Jaar bezig met een project rond toegankelijkheid voor mensen met een beperking in de publiekshistorische sector. Daarnaast is hij bestuurslid bij de Historische Kring Land van Cuijk en Stichting Heem en Historie Oeffelt.
Aanranding in de rechtspraak: seksueel geweld in Brabant 1850-1925
Marinka van Dijk: “Seksueel geweld is helaas nog steeds een actueel probleem. Dit onderstreept het belang van onderzoek naar de geschiedenis ervan. Door historisch onderzoek kunnen we patronen in de behandeling van seksueel geweld blootleggen en inzicht krijgen in de normen en waarden die in verschillende tijdperken in de samenleving heersten. Daarbij vind ik het belangrijk dat de stem van de ‘gewone mensen’ uit de archieven gehoord wordt.”
Marinka is afgestudeerd aan de master Geschiedenis en Actualiteit aan de Radboud Universiteit en is gepassioneerd over het toegankelijk maken van geschiedenis voor een breed publiek.
Naast de twee onderzoekers die hun onderzoek nu hebben afgerond, zijn ook drie nieuwe fellows uitgebreid geïntroduceerd. Zo hebben de twee nieuwe fellows van het Elisabeth H. Korvezee Fellowship een tipje van de sluier opgelicht van hun onderzoeksplannen:
- Maud Berbé: ‘Buiten-institutionele zorg op Brabantse kermissen, 1880-1950’
- Daniëlle Bijl: ‘Zedelijk verval of overleven? Vrouwen en criminaliteit in negentiende-eeuws Breda’
Nieuw is het Charles W. Manders Fellowship! Met deze beurs openen we nieuw terrein, waarin foto’s, films en audio uit de BHIC-collectie centraal staan. De eerste fellow die dit nieuwe pad bewandelt is:
- Roosje Verschoor: ‘Van Klankkast tot Loket: Zelforganisatie en institutionalisering rond geweld tegen vrouwen in feministische Brabantse archieven (ca. 1975-1989)’
Ze ronden alledrie hun onderzoek naar verwachting in september 2026 af.
Geïnteresseerd in de eindresultaten van het onderzoek van onderzoekers Marinka van Dijk en Stef Coenen? *)
Bekijk hier het onderzoek van Marinka van Dijk
Bekijk hier het onderzoek van Stef Coenen
Ook benieuwd naar de nieuwe fellows en hun onderzoeksvoorstellen?
Bekijk hier het onderzoeksvoorstel van Maud Berbé
Bekijk hier het onderzoeksvoorstel van Daniëlle Bijl
Bekijk hier het presentatieplan van Roosje Verschoor
*) Meteen na de presentatie zijn bij de rubriek ‘Eindproducten’ de eindpresentaties van Marinka van Dijk en Stef Coenen online te vinden. De eindpresentaties van Maud Berbé, Daniëlle Bijl en Roosje Verschoor worden verwacht in september 2026.
BHIC fellowships
Dit beurzenprogramma is bedoeld om de positie van pas afgestudeerden op de arbeidsmarkt te versterken, om onderzoek naar het Brabantse verleden te stimuleren en om de werelden van geschiedbeoefening, wetenschap en erfgoed te verbinden en te versterken. Hier lees je er meer over: www.bhic.nl/fellowships.
Nooit ons laatste nieuws missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!
