Over Brabantse moffenmeiden en meisjesonderwijs
“Mijn onderzoek laat zien hoe uiteenlopende factoren van invloed waren op de manier waarop vrouwen en meisjes uit Noord-Brabant, die tijdens de bezetting omgang hadden met Duitse militairen, werden beoordeeld en bestraft. Denk hierbij aan persoonlijke omstandigheden, eigentijdse normen en waarden rondom seksualiteit en lokale dynamieken zoals de opstelling van buurtbewoners, leden van het voormalige verzet en plaatselijke ordehandhavers.”
Aan het woord is historica en onderzoeker Ina-Maria Duynhouwer (26). Zij is een van de BHIC fellows die gistermiddag op de Bossche Citadel haar onderzoeksresultaten heeft gepresenteerd aan het publiek.
“Deelname aan het BHIC Fellowship programma bood mij de kans om al tijdens mijn studie waardevolle onderzoekservaring op te doen en mijn kennis over vrouwelijke collaboratie, ook het onderwerp van mijn afstudeeronderzoek aan de Universiteit van Amsterdam, te verdiepen.”
Ook historica en onderzoeker Linsey Duijmelink (28) kijkt positief terug op haar fellowship bij het BHIC. “De afgelopen maanden heb ik genderverhoudingen in het lager onderwijs van Veghel onderzocht. Ik heb de leerlingenaantallen, het verzuim in zomermaanden en leeftijden bekeken op zowel openbare als katholieke scholen. De leerplichtwet was er nog niet, dus de scholingsmogelijkheden waren volledig afhankelijk van het nut dat de ouders in scholing zagen. De lokale parochies oefenden grote invloed uit op de maatschappij om zowel jongens als meisjes naar katholiek onderwijs te sturen. Hierdoor was de participatie van meisjes in Veghel relatief hoog in vergelijking met de rest van Nederland."
In maart van dit jaar zijn ze beiden als fellows van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) geselecteerd om gedurende vijf maanden onderzoek te doen naar het verleden van Noord-Brabant (www.bhic.nl/fellowships).
Die maanden zitten er nu op en gistermiddag mochten ze hun uitkomsten in maar liefst twéé volledig volgeboekte zalen presenteren in het BHIC in 's-Hertogenbosch.
Gerechtigheid buiten de rechtszaal? De behandeling en bestraffing van "moffenmeiden" in Noord-Brabant
Ina-Maria Duynhouwer: "De openbaarmaking van de CABR- dossiers heeft gezorgd voor meer aandacht voor het thema collaboratie. Door de behandeling en bestraffing van "moffenmeiden" in kaart te brengen, hoop ik dat ik de kennis over dit onderwerp kan vergroten.” Duynhouwer heeft voor haar onderzoek gebruik gemaakt van verschillende archieven, waaronder het BHIC en het Nationaal Archief in Den Haag.
Ina-Maria Duynhouwer (Goes, 1998) is historica en specialiseert zich in 20e-eeuwse geschiedenis, met een focus op oorlog, geweld, trauma, emotie- en herinneringsgeschiedenis. Aan de Universiteit Leiden volgde ze de research master Politics, Culture and National Identities, 1789 to the present en aan de Universiteit van Amsterdam de master Holocaust and Genocide Studies. Dit academisch jaar is ze begonnen met een promotietraject bij het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies in Amsterdam.
De maatschappelijke waarde van meisjesonderwijs: onderwijsparticipatie en genderverhoudingen in lagere scholen van Veghel, 1860-1900
Linsey Duijmelink: “Door de opkomst van de feministische golf en verandering in denken over onderwijs en kinderen, verschoof het belang van meisjesonderwijs van de voorbereiding op de gezinstaak naar zelfstandige levensonderhouds-voorziening. De vraag is echter in hoeverre deze ontwikkelingen ook invloed hadden op de lokale scholen.” Om dit te beantwoorden heeft Duijmelink een micro historisch onderzoek uitgevoerd naar de gemeente Veghel voor de periode 1860-1900. Dit heeft ze onderzocht aan de hand van notulen, verslagen, brieven en statistieken van de plaatselijke onderwijscommissie.
Historica Linsey Duijmelink (Helmond, 1997) studeerde History Politics, Cultural and National Identities, 1789 tot the present aan de Universiteit Leiden. Dit academisch jaar is ze begonnen met het Prof.J.C.M. Warnsinck Fellowship van het Scheepvaartmuseum, waarbij ze onderzoek doet naar alleenstaande emigrerende vrouwen van Nederland naar de Verenigde Staten via de Holland-Amerika Lijn (1871-1938).
Naast de twee onderzoekers die hun onderzoek nu hebben beëindigd, zijn er ook weer twee nieuwe fellows: Marinka van Dijk en Stef Coenen. Zij presenteerden gistermiddag hun onderzoeksvoorstel.
Aanranding in de rechtspraak: Brabant en de vrouwenemancipatie in Brabant
Marinka van Dijk: “Tijdens mijn onderzoek analyseer ik de periode 1850–1925 in Brabant, met focus op de rechtsgang rond seksueel geweld tegen vrouwen. Met behulp van rechtbankverslagen en krantenartikelen onderzoek ik hoe zaken werden behandeld. Zo wil ik inzicht bieden in de positie van vrouwelijke slachtoffers in de Brabantse samenleving en nagaan of de emancipatiebeweging invloed had op hun behandeling in de rechtszaal. Seksueel geweld is helaas nog steeds een actueel probleem. Dit onderstreept het belang van onderzoek naar de geschiedenis ervan. Door historisch onderzoek kunnen we patronen in de behandeling van seksueel geweld blootleggen en inzicht krijgen in de normen en waarden die in verschillende tijdperken in de samenleving heersten. Daarbij vind ik het belangrijk dat de stem van de ‘gewone mensen’ uit de archieven gehoord worden”, vertelt historicus Van Dijk.
Marinka van Dijk (23) is afgestudeerd aan de master Geschiedenis en Actualiteit aan de Radboud Universiteit. Ze is gepassioneerd over het toegankelijk maken van geschiedenis voor een breed publiek.
De levens van mensen met een beperking in de Brabantse Rijks Psychiatrische Inrichtingen in Eindhoven en Grave
Stef Coenen: “In Brabant liggen nog veel mogelijkheden voor onderzoek naar het verleden van minderheden in de samenleving. De levens van mensen met een beperking in het verleden zijn in veel gevallen bekeken vanuit zorgverlening en nog weinig onderzocht vanuit een sociale blik waar hun eigen ervaring centraal stond. Door gebruik te maken van inzichten uit de disability history probeer ik hier met dit onderzoek een bijdrage aan te leveren. Representatie in de geschiedenis is belangrijk voor iedereen en door dit soort onderzoek kan ik laten zien dat mensen met een beperking hun eigen levens leidden en er altijd zijn geweest”, vertelt historicus Coenen.
Stef Coenen (26) is masterstudent Geschiedenis en Actualiteit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Van oktober 2022 tot oktober 2023 was hij als Jonge Historicus van het Jaar bezig met een project rond toegankelijkheid voor mensen met een beperking in de publiekshistorische sector. Daarnaast is hij bestuurslid bij de Historische Kring Land van Cuijk en Stichting Heem en Historie Oeffelt.
Beide onderzoekers ronden hun onderzoek naar verwachting in maart 2026 af.
Geïnteresseerd in de eindresultaten van het onderzoek van Ina-Maria Duynhouwer en Linsey Duijmelink? *)
Hier ga je naar het onderzoek van Ina-Maria Duynhouwer
Hier ga je naar het onderzoek van Linsey Duijmelink
Ook benieuwd naar de nieuwe fellows en hun onderzoeksvoorstellen?
Hier ga je naar het onderzoeksvoorstel van Marinka van Dijk
Hier ga je naar het onderzoeksvoorstel van Stef Coenen
*) Meteen na de presentatie zijn bij de rubriek ‘Eindproducten’ de eindpresentaties van Ina-Maria Duynhouwer en Linsey Duijmelink online te vinden. De eindpresentaties van Marinka van Dijk en Stef Coenen worden verwacht in maart 2026.
 |  |
Nooit ons laatste nieuws missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!
