Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Begin juni 1945 deed op Sumatra het praatje de ronde dat de zusters en de nog aanwezige vrouwen en kinderen, want alle mannen waren al eerder weg, overgeplaatst zouden worden naar een ander kamp. Het bleek in eerste instantie een gerucht, maar goed een maand later kwam toch het officiële bericht. Het had allemaal te maken met de voortdurende bombardementen op de stad Medan en omgeving. De zusters moesten terugdenken aan de chaos toen ze van Siantar naar Brastagi getransporteerd moesten worden en wat daar allemaal aan vooraf was gegaan. Die geschiedenis zou zich nu weer gaan herhalen en niemand zat er op te wachten!
Alle zusters scharrelden spijkers en oude planken om er uiteindelijk transportkisten van te kunnen timmeren. Uit de kastjes van de kinderen werden de planken gesloopt tot en met de deurtjes toe. Houtonderdelen uit bedden, achterwanden van kasten e.d. het moest er allemaal aan geloven. De fysiek sterke zusters gingen aan het zagen en timmeren. Van de raamgordijnen werden provisorische rugzakken gemaakt. Opeens stapte een van de Jappen binnen met de mededeling dat alle koffers niet groter mochten zijn dan 75 bij 40 bij 20. Met bruut geweld werden koffers die niet aan die afmetingen voldeden min of meer in elkaar gestampt en konden enkele zusters weer opnieuw beginnen. Deprimerend was dat! Maar goed, er zat niets anders op dan alle moed maar weer verzamelen en opnieuw aan het timmeren slaan en aan het zagen. Voor het transport was immers bepaald dat elke volwassene één kist mocht meenemen en de nodige handbagage.
Tot grote ergernis van velen, schrijft zuster Wilmino, kwamen de Jappen een aantal dagen voor het transport langs om allerhande spullen die we toch niet mee zouden nemen op te kopen tegen een bescheiden geldbedrag zoals bv. kleren, lakens, horloges, vulpennen, kortom van alles! Je kreeg er dan bruine bonen, palmolie voor terug of geld. Zo verkochten de zusters een nog goed functionerende trapnaaimachine die 850 gulden opleverde. De andere naaimachine werd uit elkaar gehaald en de onderdelen werden in een eigen gemaakte kist gestopt.
In drie partijen zou ons kamp van in totaal 1300 personen op transport gezet worden. Alle dames moesten, of ze het fijn vonden of niet, in touw. Je moest immers zelf alles transportklaar maken en ‘mankracht’ ontbrak nu eenmaal. Enkele dagen eerder hadden we al de stoelen, tafels en kasten naar een bepaalde plek moeten sjouwen, die vervolgens door de Japanners verkocht werden aan de Chinezen. Veel verzwakte vrouwen vielen letterlijk neer bij al dat buitensporig gesjouw. Tot overmaat van ramp liepen veel van die jonge kinderen je constant voor de voeten, wat af en toe tot behoorlijke irritaties leidde. Aan het einde van de dag klaagde iedereen over ontiegelijke spierpijn. De Jappen zelf staken geen hand uit en keken alleen maar toe. Daags daarna weer hetzelfde liedje! Maar met vereende krachten hebben we het hele transport kunnen voorbereiden in afwachting van het definitieve vertrek.
Bron:
Dagboek van Zuster Wilmino van Roosmalen – congregatie-archief Zusters van Schijndel [A 87] inv.nr.1108. incl. tekeningen.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 8 mei 2018 (nr. 23)
Illustratie via Leiden University Libraries, Digital Collections.