Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Probeer jezelf eens voor te stellen wat dat voor sommigen betekend heeft. Ziek of gewond zijn en dan die ellendige reis te moeten maken. Zuster Francisca bijvoorbeeld moest met een gebroken knie die hele treinreis zien door te komen. Het commando luidde dat we de spoorbaan op moesten lopen, enkele honderden meters over hobbelige keien. Vervolgens was het wachten en nog eens wachten in de maneschijn, want in de tropen is het na 6 uur donker. Van pure vermoeidheid gingen vele dames languit langs de spoorbaan liggen.
Tot overmaat van ramp zeurden slaperige en hangerige kinderen rondom hun moeders en smeekten om eten wat er niet was! Alles bij elkaar was het daar niet om te harden. We voelden ons gewoon een hoopje ellende! De overste van de zusters, moeder Rosa, verzuchtte met een traan in haar ogen: “In Holland moesten ze ons hier eens zien staan of liggen”. Ons bekroop het gevoel of de hele wereld ons niets meer kon schelen en dan nu ook nog naar een ander kamp. We zaten met z’n allen even in een geweldige dip. maar ook die zou wel weer overgaan. Wanhopig werd je ervan te meer omdat je niet kon voorspellen hoe dit allemaal zou aflopen en je was inmiddels lichamelijk danig gesloopt.
Geheel onverwacht rolde de trein binnen. We kregen het commando om in te stappen. Met 40 vrouwen en kinderen in een wagon. Gelukkig waren het niet de goederen- of beestenwagons, waarmee de mannen vervoerd waren. Die hadden bij de Jappen al geprotesteerd dat de vrouwen en kinderen dat niet aangedaan mocht worden!
We werden in elke wagon vergezeld van een van de Jappen en een inlandse agent. Achteraf bleek die agent zuster Wilmino te herkennen en sprak haar aan. Het was een katholieke jongen die voorheen op de school van de zusters in Siantar had gezeten waar zuster Wilmono docente was. Hij wist de nodige actuele nieuwtjes te vertellen over inwoners van Siantar, die allemaal bekend waren bij de zusters. Zo vernamen we ook, staat in het dagboek te lezen, dat de Japanners inmiddels het klooster van Siantar hadden ingenomen. Plotseling stond de hoofdbewaker voor ons en verbood pertinent om nog langer met die agent te praten. Er stond zelfs een gevangenisstraf op!
Even later stopte de trein want er moest hout ingeladen worden voor de locomotief. Niemand mocht overigens uitstappen. Na die korte stop boemelde de trein verder en kwamen we uiteindelijk aan in het interneringskamp Aek Pamienke, ongeveer 300 km ten zuiden van Medan. Een groot kamp bestaande uit drie subkampen in de directe omgeving van een uitgestrekte rubberplantage met dezelfde naam. Een opvangkamp omgeven door een hekwerk van prikkeldraad, waar 1500 vrouwen en kinderen vanuit Brastagi gehuisvest zouden worden. “Aantreden” luidde het commando. In haar dagboek schrijft zuster Wilmino: “Nu begon een echte kruisweg die we heel ons leven niet meer zullen vergeten!”.
Bron:
Dagboek van Zuster Wilmino van Roosmalen – congregatie-archief Zusters van Schijndel [A 87] inv.nr.1108. incl. tekeningen.
[wordt vervolgd]
Oorspronkelijke publicatiedatum: 6 juni 2018 (nr. 25)
Illustratie via Leiden University Libraries, Digital Collections.