Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
In het nieuwe kamp was het watergebrek het ergste euvel. Van een echte waterleiding was geen sprake. Men beschikte er over twee putten die de grootste helft van de dag leeg stonden en ’n meter of tien verderop lag een poel met het nodige modderwater en dat voor een kamp waar 1300 mensen opeengepakt zaten. Het water werd dan ook gedistribueerd. Per persoon deelde men slechts één boterblikje uit geschikt voor het eten, drinken, baden, de was en de afwas.
‘s Morgens om vijf uur trok een hele stoet zusters op blote voeten naar die waterbron om wat modderwater te halen voor de was. Iedere dag werd er door drie zusters gewassen in dat ‘heldere’ water zonder zeep en een bleekweide hadden we ook niet. Echt schoon was de was dus nooit, ze was eerder grauw en rood. Baden kon je eigenlijk nooit. De enige mogelijkheid was jezelf zo goed en zo kwaad als het kon wassen en dat in een tropisch gebied.
Zuster Wilmino omschrijft het als volgt: “We hadden het in alle opzichten vele malen slechter dan de koelies vroeger op de plantages; die hadden tenminste nog een menswaardig bestaan!”. Wat de toiletten betreft was het nog een graadje erger. Die stonden een heel eind verwijderd van de loods waar we zaten. Na fikse regenbuien was het een vieze boel en in het pikdonker zag je vaak niet hoe modderig het er was totdat je voelde dat je door het slijk moest. Op ’n keer stond er ’s nachts om drie uur een dame heel hard te huilen die de weg kwijt was richting het toilet. Het arme menske was bovendien doodziek en wist zich geen raad. Ze durfde gewoon niet verder te lopen, omdat in de buurt een diepe vuilniskuil lag. Een van onze zusters, die toevallig ook onderweg was naar de ‘toiletruimte’ ging op het geluid af en gearmd met die bange vrouw liep ze verder, totdat ze beiden ergens over vielen. Mijn medezuster liep snel terug naar de kamploods en haalde een kaarsje. Teruggekomen op de plek bleken ze bijna in die vuilniskuil gevallen te zijn want toen met het kaarsje werd bijgelicht stonden ze ongeveer aan het randje van de kuil. Er had niets bijzonders gebeurd moeten zijn of ze hadden er in gelegen!
Daags daarna bracht die doodzieke vrouw uit dankbaarheid een klein pannenkoekje binnen voor de helpende zuster, echt een erg sympathiek gebaar. Wat die toiletten betreft moet je denken aan één blok van 20 wc’s. Het waren planken met een vierkant gat erin over een gegraven kuil met bamboe tussenschotjes, een zinken dakje erboven en een half deurtje voorzien van de nodige spleten. Er was al eens iemand doorgezakt. Hoe vies het daar was is werkelijk met geen pen te beschrijven. Wat een ellende en vooral voor hen die zo verzwakt waren dat ze nauwelijks nog konden bukken. Diep en diep treurig!!! Zuster Wilmino dacht wel eens met enige weemoed terug aan het Hollandse comfort van het moederhuis in Schijndel.
Bron:
Dagboek van Zuster Wilmino van Roosmalen – congregatie-archief Zusters van Schijndel [A 87] inv.nr.1108 incl. tekeningen dat berust in het klooster van de Kruisheren te Sint Agatha waar kloosterarchieven uit het hele land gecentraliseerd zijn.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 19 september 2018 (nr. 31)
Illustratie via Leiden University Libraries, Digital Collections.
