Van 2017 tot 2024 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de column 'Oud Nieuws' voor DeMooiSchijndelKrant. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere feiten uit de geschiedenis van Schijndel.
Zuster Wilmino had al laten doorschemeren dat sinds de laatste affaire het er niet beter op was geworden in hun interneringskamp. Enige jonge meisjes en een paar moeders werden definitief meegenomen en de jongens boven de tien jaar gingen op transport naar het mannenkamp, zonder dat hun moeders daarover geïnformeerd waren.
Een ware downstemming overviel de achterblijvers in Brastagi. Al die strenge verhoren hadden er ook toe geleid dat er meerdere smokkelpartijtjes aan het licht waren gekomen. De dames die er verantwoordelijk voor waren en in het donker wegglipten hadden de zusters heilig beloofd dat die nooit verraden zouden worden al sloegen de Jappen hen nog zo hard. De Schijndelse zusters waren solidair en hielpen op gepaste afstand bij die smokkelaffaires door in ieder geval op wacht te gaan staan en nauwlettend de rondwandelende wacht in het oog te houden. Bij naderend onheil werd geroepen ‘Liesje binnenkomen’. Werd er gezongen dan moesten de smokkelaarsters zich verschuilen was de afspraak. De smokkelwaar, in het maleis ‘barang’, werd overgegeven aan de zusters en dan liepen de bewuste dames met lege handen om het kampblok heen en wisten heimelijk binnen te komen.
Zuster Wilmino omschrijft de sfeer heel treffend en deelt haar ervaringen als volgt: “O wat hebben we toch angstige momenten meegemaakt. Om heel je leven niet meer te vergeten. We werden door de Jappen bruut behandeld, maar ze hebben ons er nooit onder gekregen, zelfs niet in de grootste hongerperiode en tijdens de gedwongen landarbeid. Alle dames en kinderen boven de 13 moesten gaan ‘tjangkollen’ d.w.z. grasland omspitten en dan beplanten met ‘oebi’, een soort veevoer. Om 8 uur ’s morgens moesten zo’n 100 dames gewapend met een ‘tjangkol’ [hakschop] of hark zich verzamelen bij de poort. Als gevangenen moesten we via de poort naar het veld. Daar moesten we werken als koelies!’
Het zwaarste werk was bamboeheggen uitgraven die wel een halve meter diep in de grond zaten. De begeleidende agenten waren merendeel Indonesiërs in dienst van de Jappen. Ze beheersten de Hollandse taal, sommigen hadden zelfs bij de zusters op de Mulo gezeten. Een van hen had zelfs de brutaliteit om zuster Jeanne Francois een uur lang te laten staan vastgebonden aan een paal, omdat ze hem niet gegroet had!!!
[wordt vervolgd]
Bron:
- Kloosterarchief van de Zusters van Liefde [Fotoalbum van de kloosters van de congregatie samengesteld door zuster Fidelia de Bie [2005].
- Dagboek van Zuster Wilmino van Roosmalen – congregatie-archief Zusters van Schijndel [A 87] inv.nr.1108 thans berustend in het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven te Sint Agatha in het complex van de Kruisheren.
- Wikipedia : trefwoord Jappenkampen
- Inmiddels is nog een ander dagboek teruggevonden nl. dat van zuster Clasine Minkels maar ik heb besloten dat van Zuster Wilmino aan te houden voor de toekomstige afleveringen.
- Ook zijn er veel tekeningen gemaakt door o.a. Frater Silverius van de Fraters van Tilburg en een liefdezuster van de Oude Dijk uit Tilburg die anoniem wilde blijven.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 14 februari 2018 (nr. 17)
Illustratie via Leiden University Libraries, Digital Collections.