Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Potjeskermis in Bergen op Zoom (2)

Potjeskermis in Bergen op Zoom (2)

Willem Kruf

1 juli 2025

Bijgewerkt op 3 juli 2025

In het eerste deel van dit artikel over de Potjeskermis in Bergen op Zoom is stilgestaan bij het ontstaan van deze traditie. In dit tweede deel staat de Potjeskermis op de Antwerpsestraatweg nabij de Stalenbrug centraal en de verhuizing ervan naar andere locaties in Bergen op Zoom.

Potjeskermis op de Antwerpsestraatweg bij de Stalenbrug, na 1952 op Emmaplein en in 1968 Lourdesplein

Opvallend is wel het volgende bericht in de Bredasche courant van zondag 27 april 1884. In dat jaar valt Pasen op 13 april. Voor de goede orde: op dat moment is Oud-Borgvliet gelegen tegen de Schelde niet langer een dorp, er staan slechts enkele huizen. Het dorp Nieuw-Borgvliet is pas in ontstaan 1864, maar tot de parochie Borgvliet behoorde ook het latere gebied van de parochie ’t Fort.

Bredasche courant, 27 april 1884

Helaas kent het artikel geen duidelijkheid van de locatie en oudheid van de kermis. Die is er wel in de Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant van 12 april 1893. Voor de lezer:

Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche courant, 12 april 1893

Het dagblad De Zoom meldt drie dagen eerder op zondag 9 april 1893 over de Potjeskermis “op de gewone plaats, d.i. bij de Stalenbrug”. Een jaar later wordt een poging ondernomen om een gedeelte van de buiten- of potjeskermis op Oud-Borgvliet te doen plaats hebben. Op het verzoekschrift wordt door de gemeenteraad op 16 maart 1894 afwijzend beslist. Dit valt te lezen in dagblad De Zoom op zondag 18 maart 1894. Afwijzing geschiedt op voorstel van de voorzitter met als motivering: “Als dit jaar aan de Stalenbrug, het middelpunt der kermis, dezelfde veiligheidsmaatregelen getroffen worden dan zijn geen onheilen te duchten.”

Uit het Dagblad van Noord-Brabant van 13 april 1904 blijkt dat de locatie niet is gewijzigd. Uit de notulen van de raadsvergadering op vrijdag 27 januari 1928 komen mooie herinneringen aan de kermis te boven in deze passage: “omdat hij altijd veel voor Potjeskermis heeft gevoeld en die in zijn herinnering van voor 40 jaar steeds is gebleven als zijn z.g. kinderkermis”. Ook blijkt uit de notulen dat de kermis geen ooit door de gemeenteraad vastgestelde kermis is. Overigens wordt in dezelfde raadsvergadering besloten de voorjaarskermis van de stad in de derde week na Pasen te houden.

En de Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant op 17 april 1928. Pasen valt in dat jaar op zondag 8 april.

Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche courant, 17 april 1928

Het dorpsplein van Nieuw-Borgvliet ligt voor de Heilige Antonius Abt-kerk met de nodige heilige missen op zondag.  Zou de pastoor een stokje voor de verhuizing hebben gestoken? Of zijn de kasteleins van ‘t Fort tegen verhuizing? Inmiddels hebben de kasteleins ervaren dat de Potjeskermis bezoekers van hun horecagelegenheid waarin zij bals organiseren meebrengt.

De Potjeskermis komt weer ter sprake in de raadsvergadering van 30 maart 1932. Een frappante zin uit de notulen: “Naar sprekers mening is het dan ook het beste, alles te laten zoals het is.” Hetgeen geschiedt.

Brabants Nieuwsblad, 27 april 1946

Bij brief van 17 april 1939 verzoeken de cafehouders van ’t Fort de uitgestelde Potjeskermis op zondag 23 en maandag 24 april alsnog te laten doorgaan. De bals in hun café’s brengen geld in het laatje. In het jaar daarna blijft de Potjeskermis op 't Fort, zo leert de zelfde krant op 1 april 1940. Na de Tweede Wereldoorlog blijft de Potjeskermis op het vertrouwde terrein aan de Antwerpsestraatweg bij de Stalenbrug, Ook de bals van voor de Tweede Wereldoorlog worden voortgezet, zo blijkt uit een advertentie in het Brabants Nieuwsblad op zaterdag 27 april 1946.

Ook twee nabije, aan de overzijde van de Stalenbrug gelegen horecagelegenheden op Nieuw-Borgvliet attenderen het publiek op bezoek aan hun gelegenheid.

Brabants Nieuwsblad, 27 april 1946, advertentie De Raayberg en De Kroon

Het Brabants Nieuwsblad kopt op 15 april 1950: “Potjeskermis Voor de laatste keer bij Stalenbrug??” In 1951 verhuist de Potjekermis naar het Emmaplein en naaste omgeving.

Het Brabants Nieuwsblad bericht op maandag 9 juni 1952 over de gewijzigde openingstijd van de kermis. Niet meer op zondag, maar op zaterdagmiddag om 16.00 uur. De beslissing van burgemeester en wethouders wordt pas zaterdagmorgen bekend. Desondanks weten de kermisexploitanten er de nodige bekendheid aan te geven.

Voor de goede orde wordt opgemerkt dat de gemeenteraad in dit jaar heeft besloten de Potjeskermis te verplaatsen van de zondag na Pasen, Beloken Pasen, naar de zondag na Pinksteren. Dit blijkt uit het Brabants Nieuwsblad op zaterdag 12 juni 1954. In 1968 verhuist de kermis van het Emmaplein naar het Lourdesplein.

Ga terug naar deel 1.

Lees hier verder in deel 3.

Reacties

Reacties laden…

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.