Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Zes burgemeesters Arts

Zes burgemeesters Arts

Jan Arts

21 november 2024

Bijgewerkt op 9 december 2024

In 1800 wordt Hendrik Arts (1757-1840) eerst schout en later de eerste burgemeester van Sint Anthonis. Zijn oudste zoon Peter volgt hem op en ook zijn zoon en kleinzoon worden later burgemeester van deze gemeente. Een andere zoon van Hendrik wordt burgemeester van Beers en zijn zoon wordt burgemeester van Nistelrode. Bij elkaar dus zes burgemeesters Arts in een periode van 125 jaar in drie verschillende Brabantse dorpen.

Hendrik Arts, schout en burgemeester van Sint Anthonis

Hendrik Arts wordt geboren als zoon van Peter Arts en Maria Willems, eigenaren van herberg en brouwerij de Zwaan tegenover de kerk in Sint Anthonis. Hendrik trouwt in 1788 met Joanna Jansens. Na het overlijden van vader Peter nemen zij de boerderij, herberg en brouwerij over. Hendrik en Joanna krijgen vier kinderen, maar tien dagen na de geboorte van hun laatste kind overlijdt Joanna. Hendrik hertrouwt met Joanna Baltussen waarmee hij nog eens tien kinderen krijgt.

Op 27 oktober 1800 wordt Hendrik benoemd tot president van de rechtbank van Sint Anthonis en is daarmee de schout van Sint Anthonis. Naast schout is hij landbouwer, bierbrouwer en herbergier. In zijn herberg houdt de schepenbank ook haar zittingen. Hendrik verbouwt dus zijn eigen graan, waar hij zijn eigen bier van brouwt, dat hij schenkt in zijn eigen herberg en vervolgens zelf opdrinkt na de raadsvergaderingen. Onder Frans gezag (1811-1815) worden Oploo, Ledeacker en Sint Anthonis samengevoegd tot één gemeente en is Hendrik de maire hiervan.

Bron: Overzicht van maires in die regio in die tijd
Bron: Overzicht van maires in die regio in die tijd

Vanaf 1815 tot 1830 is Hendrik de burgemeester van deze gemeente binnen het Koninkrijk der Nederlanden. In dat jaar treedt hij af en geeft zijn functie door aan zijn oudste zoon. Bij ‘Koninklijk Besluit van 24-01-1830’ wordt ‘Hendrikus Arts, die op het daartoe door hem gedaan verzoek, behoudens zijn verantwoordelijkheid, eervol ontslagen’ en is ‘Petrus Arts, de vereisschte eed hebbende afgelegd, onmiddellijk in functie getreden’. Hendrik overlijdt in 1840 en zijn overlijdensakte wordt ondertekend door de burgemeester… zijn zoon Peter.

Overlijdensakte van Hendrikus Arts,  ondertekend door Peter Arts (1840)
Overlijdensakte van Hendrikus Arts,  ondertekend door Peter Arts (1840)
Bidprentje van Petrus Arts, 1791-1847 (bron: Centraal Bureau voor Genealogie)
Bidprentje van Petrus Arts, 1791-1847 (bron: CBG)

Peter Arts, burgemeester van Sint Anthonis

Peter Arts (1791-1847), de oudste zoon van Hendrik, neemt de rol van burgemeester dus over van zijn vader in 1830. Peter trouwt in 1831 met Petronella Jeurgens en ze gaan wonen op een steenworp afstand (huidig adres Brink 7) van herberg de Zwaan. Petronella heeft hier een winkel aan huis. Peter en Petronella krijgen twee zonen en drie dochters, maar deze laatste drie overlijden al op jongere leeftijd.

In de notulen van de raadsvergadering van 22 november 1845 staat dat Peter afwezig is vanwege ‘ongesteldheid’  en in januari 1846 wordt Martinus Willems als plaatsvervanger aangewezen vanwege ‘de ongesteldheid van de burgemeester’. Peter treedt in augustus 1847 op eigen verzoek af als burgemeester en hem wordt ‘eervol ontslag verleend’. Peter overlijdt drie dagen na zijn aftreden op 10 augustus 1847 in Huize Padua (bij Boekel). Hier begon men in 1826 met krankzinnigenzorg. Hiermee was het een van de eerste instellingen in Nederland op dat gebied.

Johannes Christianus Arts, burgemeester van Sint Anthonis

Het raadhuis van Sint Anthonis met daarachter herberg de Zwaan, c. 1910 (BHIC, fotonummer ANT0437)
Het raadhuis van Sint Anthonis met daarachter herberg de Zwaan, c. 1910
(BHIC, fotonummer ANT0437)

Johannes Christianus Arts (1832-1912), de oudste zoon van Peter, is pas vijftien jaar oud als zijn vader overlijdt en is dus te jong om burgemeester te worden. Hij wordt eerst landbouwer en trouwt in 1858 met Johanna van Sambeek. Nadat Martinus Cleophas (de opvolger van Peter als burgemeester) overlijdt in 1862 neemt Johannes de rol van burgemeester over en blijft dit maar liefst veertig jaar lang tot 1902. Tijdens de ambtsperiode van Johannes wordt rond 1875 naast herberg de Zwaan een nieuw raadhuis gebouwd.

Johannes blijft vooral ook landbouwer en herbergier. Pas rond 1890 staat hij in het bevolkingsregister genoemd als burgemeester. In 1895 verhuist het gezin naar de Lepelstraat 2. Hier woonde daarvoor Johannes’ broer Cornelis (overleden in 1891), die daar met zijn vrouw een winkel had. Johannes en Johanna hebben negen kinderen, maar vijf overlijden al op jonge leeftijd. De drie dochters van Johannes en Johanna (Lina, Gien en Nelleke) blijven ongehuwd en zetten de kruidenierswinkel aan de Lepelstraat voort. Zoon Johannes (M.A.) volgt later zijn vader op als burgemeester.

Johannes Maria Alphonsus Arts, burgemeester van Sint Anthonis

Johannes Maria Alphonsus (1861-1925) gaat van 1875 tot 1878 naar het Damiaancollege (kleinseminarie) in Sint Oedenrode. Hij trouwt in 1906 met Jacoba van Rossum. Ze krijgen zelf geen kinderen, maar hebben wel een pleegkind uit Duitsland. Johannes Maria Alphonsus volgt zijn vader Johannes Christianus op direct na zijn aftreden in 1902 en blijft burgemeester tot zijn dood in 1925.

Johannes Arts, burgemeester van Beers

Zoals in het begin beschreven volgt Peter zijn vader Hendrik in 1830 op als burgemeester van Sint Anthonis. Daarnaast wordt Hendriks eerste zoon met zijn tweede vrouw Joanna Baltusssen, Johannes Arts, twee jaar later burgemeester in een andere gemeente.

Johannes Arts (1795-1856) trouwt met Theodora van den Heuij uit Beers. Johannes is van 1832 tot zijn dood in 1856 burgemeester van dit dorp, naast zijn werk als landbouwer. Johannes en Theodora wonen vanaf 1821 op boerderij de Sendonk (nu Wielweg 5) net buiten Beers en vanaf 1842 in de Tolpost in het centrum (nu Grotestraat 28). Ze krijgen zes kinderen waarvan er vijf vrijgezel blijven. Deze vijf wonen samen in het centrum van Beers en hebben hier een boerderij en bakkerij.

Portretten Johannes Arts en Theodora van den Heuij
Johannes Arts en Theodora van den Heuij, door Thomas Carolus van Uden, 1854 (Foto's: Jan Arts.)

Peter Arts, burgemeester van Nistelrode

Peter Arts (1822-1885), de oudste zoon van Johannes en Theodora, is landbouwer en trouwt in 1859 met Johanna van de Heijden uit Nistelrode. Zij is dan 46 jaar oud en ze blijven kinderloos. Johanna overlijdt in 1870. Peter hertrouwt met Geertruida Koopmans en zij krijgen een zoontje dat maar twee weken oud wordt. In 1880 wordt Peter de burgemeester van Nistelrode en blijft dit tot zijn dood in 1885.

Reacties

Reacties laden…

Gerelateerde verhalen

VerhaalBurgemeesters van Nistelrode, 1811-nuVeel mensen denken dat de burgemeester aan het hoofd staat van een gemeente (de burgervader!). En vóór 1851 was dat ook zo. In dat jaar werd de gemeentewet van Thorbecke van kracht. Sindsdien is de gemeenteraad het hoogste orgaan binnen de gemeente. De burgemeester is wel nog verantwoordelijk voor de openbare orde en tevens voorzitter van de gemeenteraad. Samen vormen die twee het gemeentebestuur.VerhaalBurgemeesters en secretarissen van Beers, 1810-1991Veel mensen denken dat de burgemeester aan het hoofd staat van een gemeente (de burgervader!). En vóór 1851 was dat ook zo. In dat jaar werd de gemeentewet van Thorbecke van kracht. Sindsdien is de gemeenteraad het hoogste orgaan binnen de gemeente. De burgemeester is wel nog verantwoordelijk voor de openbare orde en tevens voorzitter van de gemeenteraad. Samen vormen die twee het gemeentebestuur.VerhaalBurgemeesters van Oploo, Sint Anthonis en Ledeacker, 1810-nuVeel mensen denken dat de burgemeester aan het hoofd staat van een gemeente (de burgervader!). En vóór 1851 was dat ook zo. In dat jaar werd de gemeentewet van Thorbecke van kracht. Sindsdien is de gemeenteraad het hoogste orgaan binnen de gemeente. De burgemeester is wel nog verantwoordelijk voor de openbare orde en tevens voorzitter van de gemeenteraad. Samen vormen die twee het gemeentebestuur.Verhaal“Soo veel bier als sij tot haer gerief noodig zal hebben”Het beroep van bierbrouwer en herbergier is over een periode van 200 jaar en vijf generaties lang in de familie Arts doorgegeven. Eerst in herberg de Zwaan in Sint Anthonis. Later in Heesch bij brouwerij de Drie Leliën en café het Tramstation. In deze tak van de familie Arts waren de beroepen rondom het graan goed zichtbaar. Naast landbouwer waren ze ook molenaar, bierbrouwer, herbergier, caféhouder en tapper.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.