Het archief als uitgangspunt bij het schrijven van geschiedenis
“Een van de belangrijkste inzichten tijdens mijn onderzoek is de relevantie van de woonwagenkampen in Oss en ’s-Hertogenbosch voor het woonwagenbeleid in het hele land. Deze twee kampen werden gezien als experimenten: wat er in Den Bosch en Oss gebeurde, zou binnen enkele jaren de norm worden in het hele land.”
Aan het woord is de van oorsprong Roemeense kunsthistoricus en onderzoeker Răzvan Rusu (27). Hij is een van de BHIC fellows die vanmiddag op de Bossche Citadel zijn onderzoeksresultaten heeft gepresenteerd aan het publiek.
“Deelname aan het BHIC Fellowship programma was een zeer waardevolle ervaring voor mij. Hoewel de universitaire opleiding geschiedenis je een stevige intellectuele basis geeft, mis je toch de praktische tools die je nodig hebt om te slagen als onderzoeker. Dit fellowship geeft je de kans om te oefenen in het schrijven van geschiedenis door het archief als uitgangspunt te nemen.”
Ook historicus en onderzoeker Xia van Beuningen (24) heeft veel opgestoken van haar fellowship. “De afgelopen maanden heb ik een inkijk gekregen in de herinneringen van tien vrouwen, die als jong meisje hun vertrouwde thuisbasis op het Noord-Brabantse platteland verruilden voor de stad. Hoewel onttrokken aan het oog van het thuisfront, heeft de thuissituatie die zij achterlieten wel degelijk invloed gehad op hoe zij de tijd in de stad hebben beleefd. Maar ook hoe die periode nu ruim zeventig jaar geleden een plek heeft ingenomen in hun levensloop”, vertelt Van Beuningen. “Zowel hun ervaringen met werken in de stad, als mijn ervaringen met dit fellowship laten zich het best samenvatten als zeer leerzaam en plezierig.”
Xia heeft gekozen voor een oral history benadering, ze heeft de persoonlijke verhalen van de vrouwen verzameld door het afnemen van interviews.
In september 2024 zijn ze beiden als fellows van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) geselecteerd om gedurende vijf maanden onderzoek te doen naar het verleden van Noord-Brabant (www.bhic.nl/fellowships). Die maanden zitten er nu op en vanmiddag mochten ze hun uitkomsten niet aan een, maar twéé volle zalen presenteren in het BHIC in 's-Hertogenbosch. Het aantal aanmeldingen was namelijk boven alle verwachtingen.
Het rad van fortuin blijft draaien: een sociaal-historische studie van het naoorlogse woonwagenbeleid in ’s-Hertogenbosch, Oss en omstreken (1945-2000)
Răzvan Rusu studeerde kunstgeschiedenis in Utrecht en liep stage als onderzoeker en junior conservator bij respectievelijk het Rijksmuseum en Paleis Het Loo. Momenteel werkt hij aan een archiefonderzoeksproject voor Paleis Het Loo en eerder werkte hij als assistent-conservator bij het Zeeuws Museum, als gastconservator voor UtrechtDownUnder en FAAM Utrecht.
Als fellow onderzocht hij het naoorlogse woonwagenbeleid in ‘s-Hertogenbosch, Oss en omstreken. Deze twee kampen werden gezien als experimenten: wat er in Den Bosch en Oss gebeurde, zou binnen enkele jaren de norm worden in het hele land. Voor zijn onderzoek heeft hij onder andere notulen, krantenknipsels, ego- en overige documenten bestudeerd in het archief van het Woonwagenschap Noordoost-Noord-Brabant. Een archief dat ook stukken bevat over andere woonwagencentra.
Tussen huis en haard: arbeidsmigratie van Brabantse plattelandsmeiden naar de stad, 1940-1960
Xia van Beuningen studeerde geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen en is daar momenteel werkzaam als junior-onderzoeker. Ook is ze bestuurslid bij Jong KNHG. Als fellow deed ze onderzoek naar de ervaringen van Brabantse plattelandsmeisjes in de jaren veertig en vijftig, die voor langere tijd hun ouderlijk huis verlieten om te werken in de grote stad. Ze heeft onderzocht welke waarde deze arbeidsmigratie naar de stad voor deze plattelandsmeisjes heeft gehad.
Naast de twee onderzoekers die hun onderzoek nu hebben beëindigd, zijn er ook weer twee nieuwe fellows: Linsey Duijmelink en Ina-Maria Duynhouwer. Zij presenteerden vanmiddag hun onderzoeksvoorstel.
Feminisme en onderwijsontwikkelingen, een historische casestudie in Veghel, Noord-Brabant (1850-1920)
Linsey Duijmelink: “Door de opkomst van de feministische golf en verandering in denken over onderwijs en kinderen, verschoof het belang van meisjesonderwijs van de voorbereiding op de gezinstaak naar zelfstandige levensonderhoudsvoorziening. De vraag is echter in hoeverre deze ontwikkelingen ook invloed hadden op de lokale scholen. Om dit te beantwoorden ga ik een micro historisch onderzoek uitvoeren naar de gemeente Veghel voor de periode 1850-1920. Ik ga dit onderzoeken aan de hand van notulen, verslagen, brieven en statistieken van de plaatselijke onderwijscommissie”, vertelt historicus Duijmelink (27). Ze studeerde History Politics, Cultural and National Identities, 1789 tot the present aan de Universiteit Leiden.
Gerechtigheid buiten de rechtszaal? De behandeling en bestraffing van “moffenmeiden” in Noord-Brabant (1944)
Ina-Maria Duynhouwer: “Mijn onderzoek richt zich op de periode tijdens en na de bevrijding van de provincie, waarin vrouwen en meisjes die tijdens de oorlog omgang hadden met Duitse soldaten werden bestraft. Hoewel het inmiddels al tachtig jaar geleden is, spreken de oorlogsjaren en de gebeurtenissen tijdens en na de bevrijding nog steeds tot de verbeelding. De openbaarmaking van de CABR-dossiers in januari heeft hier een nieuwe dimensie aan toegevoegd. Met mijn onderzoek hoop ik een waardevolle bijdrage te kunnen leveren aan de huidige vraag naar kennis over dit onderwerp”, aldus historicus Duynhouwer (26). Zij rondt twee masters af, de research master Politics, Culture and National Identities, 1789 to the present aan de Universiteit Leiden en de master Holocaust and Genocide Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Ze specialiseert zich in 20e-eeuwse geschiedenis, met een focus op oorlog, geweld, trauma, emotie- en herinneringsgeschiedenis.
Beide onderzoekers ronden hun onderzoek naar verwachting in september 2025 af.
Geïnteresseerd in de eindresultaten van het onderzoek van Xia van Beuningen en Răzvan Rusu? *)
Hier ga je naar het onderzoek van Xia van Beuningen
Hier ga je naar het onderzoek van Răzvan Rusu
Ook benieuwd naar de nieuwe fellows en hun onderzoeksvoorstellen?
Hier ga je naar het onderzoeksvoorstel van Linsey Duijmelink
Hier ga je naar het onderzoeksvoorstel van Ina-Maria Duynhouwer
*) Meteen na de presentatie zijn bij de rubriek ‘Eindproducten’ de eindpresentaties van Xia van Beuningen en Răzvan Rusu online te vinden. Het artikel van Xia wordt meteen op de website geplaatst. Dat van Răzvan wordt naar verwachting eind mei/ begin juni op de website gepubliceerd. De eindpresentaties van Linsey Duijmelink en Ina-Maria Duynhouwer worden verwacht in september 2025.
Nooit ons laatste nieuws missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!
