Dagboek van Jan de Quay 3.1 (28 mei - 31 juli 1945)

Inleiding

Op 19 mei 1959 zou Jan de Quay aantreden als minister-president van het naar hem genoemde kabinet-De Quay (1959-1963). En al deed hij dat vooral uit plichtsbesef en min of meer met tegenzin, toch leek het wel alsof hij voorvoeld had dat die functie ooit nog op zijn weg zou komen. Op 28 mei 1945 immers – hij was juist aan zijn derde dagboek begonnen − schreef hij in zijn aantekening van die dag: ‘Ministerraad. – Men verdoet er teveel tijd aan verhalen, de leiding is niet erg goed. Ik leer hier hoe het zou moeten. Voor later?’
Toen De Quay deze regels noteerde, bracht hij zijn laatste dagen in Londen door. Bijna acht weken eerder was hij daar − zij het pas in tweede instantie − benoemd tot minister van Oorlog in het derde kabinet-Gerbrandy, waarvoor hij zelf min of meer de basis had gelegd en dat op 23 februari van start was gegaan. Het kabinet was slechts een kort leven beschoren. Op 14 mei, ruim een week na de bevrijding van Nederland, had Gerbrandy het ontslag van zijn regering aangeboden aan koningin Wilhelmina. Sindsdien waren De Quay en zijn collega’s demissionair. Dat duurde tot 25 juni 1945, toen het kabinet-Schermerhorn-Drees aantrad. Daarmee kwam er een voorlopig einde aan de ministeriële loopbaan van De Quay, want in deze eerste naoorlogse regeringsploeg was voor hem geen rol weggelegd. Het was dat hij dat zelf niet wilde – ‘Heer, laat die kelk voorbijgaan’− maar De Quay was vanwege zijn rol in de Nederlandse Unie als minister ook onaanvaardbaar geweest voor Willem Drees, vice-premier en voorman van de socialisten, zeker zolang niet een officieel onderzoek had plaatsgevonden naar het optreden van de Unieleiding in de bezettingsjaren.

Toch bleef De Quay na zijn aftreden nog nauw betrokken bij het ministerie, ook omdat zijn opvolger Jo Meynen, die onder hemzelf nog secretaris-generaal was geweest, daar sterk op had aangedrongen. Tot het eind van het jaar kwam De Quay als adviseur naar Den Haag, aanvankelijk drie dagen in de week, later meer onregelmatig.
Maar daarnaast beraadde hij zich in het voorjaar en de zomer van 1945 op zijn toekomst. Uiteraard kon hij terugkeren naar de Tilburgse Hogeschool, waar hij al sinds 1933 hoogleraar was in de psychotechniek en de bedrijfsleer. Eind juni noteerde De Quay dat hij weer in ‘Hoogeschool verband’ ging denken, ‘ofschoon ik mij afvraag of ik terugkom’. Misschien ook wel omdat begin juni nog een ander perspectief was geopend toen Louis Beel, als minister van Binnenlandse Zaken zijn collega in het kabinet, een aanstelling als Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant in het vooruitzicht stelde. ‘Mijn ideaal’ noteerde De Quay. ‘Maar ik mag dat m.i. niet aannemen, omdat ik andere plichten heb.’

Daarmee doelde hij op een ander, lang gekoesterd ideaal, namelijk het tot stand brengen van een politieke en maatschappelijke doorbraak in Nederland. Een uitvoerige gedachtewisseling van prominente Nederlanders in het gijzelaarskamp Beekvliet had geresulteerd in een programma voor een nieuwe beweging die dit moest realiseren, de Nederlandse Volks Beweging (NVB). De denkbeelden uit dat programma werden na de bevrijding van het Zuiden uitgedragen in de samenwerkende bladen Je Maintiendrai, Vrij Nederland en Christofoor, die sterk leunden op het oude kader van de Nederlandse Unie. De beweging zelf ging echter pas van start nadat heel Nederland bevrijd was.

Half mei 1945 verscheen een manifest dat werd ondertekend door 33 prominenten, onder wie De Quay, en dat opriep tot geestelijke vernieuwing op basis van Christendom en humanisme, ontplooiing van de persoonlijkheid, beveiliging van het gezinsleven, verheffing van de arbeid, versterking van de nationale gemeenschap en vernieuwing van het politieke partijleven. Kort nadien werd in Amsterdam een voorlopig hoofdbestuur gevormd. Maar net zo als hem in juni een plaats zou worden onthouden in het kabinet-Schermerhorn-Drees, werd De Quay in eerste instantie ook − en om dezelfde reden - geweerd uit dat hoofdbestuur van de NVB. Pas half september, tijdens de formele oprichtingsvergadering van de NVB, zou hij alsnog een zetel verwerven. Het weerhield hem er niet van zich voor de beweging in te zetten, onder andere met redevoeringen voor volle zalen in Den Bosch en Nijmegen.
Maar eind juli nam hij toch ook het besluit om in het nieuwe collegejaar zijn werk aan de Hogeschool weer op te pakken.

Dagboek

28 Mei 1945. Maandag

Nu begin ik mijn derde schrift. Het zal wel niet zoo gauw vol zijn als de vorigen want nu krijg ik het rustig over eenige weken als ik Minister af ben, of zal ik dan vanwege de ruimere tijd eindelijk gelegenheid krijgen van de telegram stijl af te stappen. Heden teruggekeerd op het Departement; veel stukken afgedaan, voorbereiding voor overplaatsing naar Haag. Ik ga Donderdag. – Ministerraad. – Men verdoet er teveel tijd aan verhalen, de leiding is niet erg goed. Ik leer hier hoe het zou moeten. Voor later? Geluncht met Beel en Huysmans. Gesproken over politiek, houding Episcopaat, Wijffels enz. ‘s Middags veel gewerkt, ‘s avonds gegeten met Diederik v. Buuren. ’s Avonds Gerbrandy o.a. over Speyart v. Woerden. Gecompliceerd geval. Ik zal mening aan H. eens vragen.

29 Mei Dinsdag [1945]

Naast veel Departem. werk had ik een onderhoud met Heer Dupuy (Canad. Ambass.) en Kol. Hebert (Canad. Mil. Attache). Deze kwamen mij voor 2 Nederl. Divis. aanbieden de volledige uitrusting, welke men hier bij hun demobilisatie zal achterlaten. Ik ging er op in, sprak voor Dinsdag a.s. een conferentie af in den Haag met Kol. Hebert en Gen. Dyxhoorn. – Zij kunnen ook kader in Nederland opleiden. Dit is een uitkomst. – ’s Avonds gegeten met Rector Mommersteeg en Huysmans. Hij had veel verhalen over America, Steenberghe en de actie in de Knickerboker tegen mij. Dit laatste vond hij erger dan ik. Hij kende nicht Rudolphine goed. Wat vond ik het heerlijk haar groeten te krijgen. – ’s Avonds nog bij Wijffels en Tromp + v. Angeren en Sassen over Bedrijfsorganisatie voor de Mijnen. Ik was te moe om mee te doen. Bovendien ligt dit econ. werk me toch niet zoo goed als het militaire.

Woensdag. 30 Mei [1945]

’s Morgens kwam Mej. Steinweg aan in uniform. Ze ging wat de stad in want Vrijdag gaat ze mee terug. – Ze vond het toch wel leuk. – Lunch met alle naaste medewerkers bij gelegenheid van het vertrek v. Gener. v.d. Vijver als Secr. Generaal en het opkomen van Mynen in die functie (Gelukkige vernieuwing). De lunch was heel goed van stemming. Er werden eenige foto’s gemaakt. ’s Middags Kol. v.d. Plassche; hij blijft hoofd afwikkelings bureau London. Hij vertelde zelf dat hij in discrediet was geweest wegens gedrag in oorlogs dagen (ten onrechte??!). Afscheidseten met Kol. v.d. Reydt en Huysmans in Browns Hotel. Onze laatste avond. Kom ik er nog ooit. Het was toch een grootsche tijd, die ik er beleefde. – Later nog even samen met Gerbrandy. Hij was iets weemoedig. Omdat er zóó veel critiek o.a. in Friesland en bij de A.R’s op hem bleek te zijn. De A.R. groep is toch een afgrijselijk stel met zulk een gewetensdwang op politiek gebied!

31. Mei Donderdag [1945]

Terug met vliegtuig (Dakota) naar Gilze-Rijen o.a. met Bern. Brenninkmeyer. – Was het de laatste tocht. Ik denk het wel. – Gegeten in Bosch en Ven. Gepraat met Homan. – Toen Beers bezocht, alwaar juist Frans Houben om twee kinderen te brengen, die in tranen afscheid namen. Frans druk in actie voor zijn stem-werk. Een echte apostel. De jongens zagen er slap uit. Het was natuurlijk een verrassing thuis. Allen was het goed.

1 Juni. Vrijdag [1945]

’s Morgens vroeg op de fiets naar Malden. Maria met de auto me achterop. Daar gewisseld en ik naar ‘t Loo, alwaar van 9.30-11.30 conferentie met Prins Bernard. Veel zakelijks besproken, in goede sfeer. – De Binn. Strijdkr. wordt een probleem o.a. in den Haag waar aantal sinds capitulatie van 3–19.000 gestegen. – Infiltratie o.a. van N.S.B.ers. – schande! – In de tuin van het Loo werden vele foto’s gemaakt van Prins, Kapt. v. Tuyl en mij. – Daarna bezoek aan Gener. Winkelman in een klein boerderijtje te Nijkerkerveen. Hij was best. Een echte Generaal, en soldaat! Ik besprak met hem openlijk de critiek op het A.H.K. tijdens de Mei dagen. Hij was zeer erkentelijk. Hij zal een memorandum schrijven, en ik zal dit in Commissie van Ministerraad brengen. Via Utrecht (Bremer en Maurice Steenberghe) naar Haag. Pracht tocht in Zomeravond. – In Hotel aangekomen trof ik Dijxhoorn en Molenaar, verder Kaag, Huysmans, Beel en Gispen. We hebben heel gezellig gepraat. Het was een geestige avond. Fijn dat het nog kan in dezen tijd. – Beel zei dat de Koningin me moest hebben. Ik zal er nu morgen heen moeten.

2 Juni Zaterdag [1945]

Vroeg aan het Hotel al allerhande bezoeken o.a. Coops (Luchtvaartbedrijf). Stokman, die kwam vertellen, dat de R.K. Staatspartij van electoraal apparaat vormings-apparaat zal worden. Dat zal prachtig zijn; de goede richting. – Toen naar het departement. Mijn eerste bezoek, voor het eerst op mijn kamer. De mooie schilderijen waren gestolen. Kortweg [het zag] er wat vreemd en koud uit. Vlug eenig werk afgedaan. Toen naar Anneville. Ik kreeg een Top priority (voor de pont Moerdijk) en was er om 1.30. Opgebeld. Om 3.30 bij H.M. ontvangen. Ik heb er weer echt prettig zitten praten. Het was een nuttig onderhoud over van alles. Allereerst om H.M. in te lichten over de toestand in het leger, omdat de Koningin een en ander weten wil als mijn opvolger komt. Uit alles bleek me, dat er een ander zal komen. Gelukkig! – Toen ik weg ging zei H.M. dat we weer prettig hadden gephilosofeerd. Zoo voelde ik het ook aan. – Het was een goed en vertrouwelijk gesprek achter op het balcon Anneville met pracht uitzicht op tuin en beuken. – Daarna even bij H. Houben. Gegeten op Bosch en Ven en toen naar Beers, waar bij verrassing ontvangen.

3 Juni Zondag. [1945]

’s Morgens naar de Hoogmis met Maria. ’t Was zonnig zomerweer, maar niet warm, en ik genoot dus echt. Ruud kwam nog thuis. Miebetje was uit logeeren. Om 2 uur weggereden. Mevr. Vlot in Zeist bezocht. Een zwaar bezoek. Wat heeft zoo iemand een enorm offer te brengen. Later bij Jan en Roos v.d. Does de Willebois. Gezellig een uurtje gepraat. Afspraak gemaakt voor bezoek bij aartsbisschop. Toen naar Haag, waar ’s avonds aangekomen. –

4 Juni Maandag [1945]

Bespreking met Prins, Kol. Doorman, Gen. v. Voorst Evekink, Gen. Dijxhoorn, Gen. v. Nijnatten, Thal Larssen, Mijnen, Rietveld, Kol. de Ruiter v. Steveninck, Silbiger. Goed verloop. De partijen komen zoo wel bijeen. Gegeten bij de prinses Irene Brigade. – ‘s Avonds gewerkt op het Departement. Ik sprak even met Beel , die me zei, dat er toch nog kans was dat ik als Min. v. Oorlog moest terug keeren. Hij had bericht van Schermerhorn. – Het was een tegenvaller voor me. De avond te voren had hij gezegd, dat ik wel Com. v.d. Koningin in Brabant kon worden. – Mijn ideaal. – Maar ik mag dat m.i. niet aannemen, omdat ik andere plichten heb. – ‘s Avonds nog gepraat o.a. met Dijxhoorn. – Wat een ijdeltuit !! Daar krijg ik binnenkort ontzettend het land aan. –

5 Juni Dinsdag [1945]

Bespreking met Dijxhoorn, de Ruijter v. Steveninck, Meynen en Rietveld over overgang van personeel v. Brigade naar beroeps kader enz. – Redelijk verlopen. Onderhoud met Rietveld. Fijn mensch! – Nog allerhande dingen tusschendoor o.a. Hustinx. – ‘s Middags Linthorst Homan. Het blijft een triest geval. Hij heeft veel goeds, maar is toch ook on-Nederlandsch geweest. Wat is "zuivering” een moeilijk vak. De spanning tusschen rechtvaardigheid en naastenliefde. ’t Is toch aan het laatste dat men de kinderen van Christus moeten erkennen. – Inleidende bespreking met Dijxhoorn en Kol. Hebert (Canada) over overname van uitrusting Can. leger. Van 4 tot 12.30 Ministerraad met 1½ uur onderbreking voor maaltijd. Het eerste echt verschil van meening over “noodparlement” én omdat het een moeilijke zaak is én omdat sommige weer instructies krijgen van hun partij. Vooral Gispen was gebonden. De A.R. heeft hem op zijn kop gegeven. Hij is toch een draaier … of heet dat politicus!!

6 Juni. Woensdag [1945]

Bespreking met van Maasdijk, Hoofdredacteur van de Pen-Gun. Aardig, zeer goed blad. – Toch zal er wel ruzie over komen. – Ook de Pers-zuivering brengt algehele ontevredenheid. Om 11 uur bezoek van Romme. Ik verwachtte een politiek gesprek. Het was een ‘zaak’; geld voor een courant, waarvan hij Commissaris was. – Wel een en ander gepraat; ik voel me nooit heelemaal prettig met hem; ik weet niet waarom – omdat hij ook politicus is? – ‘s Middags A.C. de Bruyn. We zijn het niet eens; maar met hem kan ik overweg; hij is een nobel mensch. Hij kan niet meer mee met zijn tijd. – ‘s Avonds Brugmans. Ik vernam tot mijn vreugde dat de kabinetsformatie opschiet, en dat ik er zeker niet bij zal zijn. Gelukkig. Het doet me echt plezier, al krijg ik telkens den indruk dat het spijtig is voor de zaak. Volgens Brugmans zou ik goed in de Volksbeweging kunnen werken, b.v. als politiek secretaris. – Ben ik politicus? – Geen compliment. ‘s Avonds onder een glas wijn, nuttig gepraat met Beel!

7 Juni Donderdag [1945]

Het is een onrustige tijd. De spanning in de politiek, om de kabinetsformatie neemt toe. Gaat het heelemaal naar links. Worden de Kath. en de Zuiderlingen uitgeschakeld. Zou ik Comm. v.d. Koningin in Brabant worden hetgeen Beel me aanbood. Ik zou dolgraag; het is mijn illusie, maar ik mag niet kiezen wat ik gaarne doe. En daarom besloot ik op grond daarvan voor de volksbeweeging te opteeren. – Veel gesproken met allerlei zooals Kruls, Antoon de Block, Kruls. – ‘s Avonds gegeten aan huis bij Paul Driebeek met Tromp, Somer en Fock. Erg nuttig gesprek. Ook geestig. Tromp vertelde van zijn werk! Flinke, zakelijke werker! Na verslag van Molenaar over I.G D.K.L. en veel andere kleinigheden om 11.30 gaan slapen. – Vroeg.

8 Juni Vrijdag. [1945]

Vannacht droomde ik, van een koor, dat prachtig zong, en ik zag een tabernakel met een hostie er op, waarvan ik mijn oogen niet keeren kon. Het duurde tamelijk lang en toen werd ik wakker. Het was schoon. Eigenlijk mooier, dan de werkelijkheid in een kerk en het bewoog me heden vroeg op te staan en ter kerke te gaan. Ik viel in een gezongen H. Mis en ik kon me niet bedenken wat Feestdag het was… Bezoek van Holleman; Ir. Ringeling en Dr. v.d. Mandele, die me nog eens releveerde dat het doktoren verzet uit de Unie-dokters-actie was ontstaan. – En dan zijn we landverraders. – Na de lunch – ik kon niet wegkomen – naar Utrecht. Bezocht tante Zus en Zus. De eerste erg oud geworden, en bedroefd omdat ze alles … alles kwijt is. Ook haar effecten. – Toch kreeg ik zoo den indruk “de ouderen zijn meer aan de materie gehouden, dan onze generatie”. Zusje is haar geloof kwijt. Ik kon haar nergens over spreken. Toch doet het me pijn. – Ze wil de idee van Charly voortzetten. – Ik vernam van de laffe houding van Gispen tijdens de bezetting?! – Ik voelde me er thuis en de kinderen zijn erg aardig. Alle eer Zus. – ‘s Avonds bij den Aartsbisschop Mgr. Dr. J. de Jong. – Lang gepraat, 8.30-11 uur. Over van alles. Vooral de Volksbeweging. Hij laat me wel vrij maar hij vreest een politieke partij op te vage basis, zegge meer humanistisch dan positief Christelijk. De toekomst zal leeren wie gelijk heeft. Hij staat evenmin op het standpunt de Bruijn. – Laat bij de Swanen aangekomen, alwaar na een heerlijk glas wijn en veel verhalen van Mia om 1.15 naar bed.

9 Juni Zaterdag [1945]

Vroeg op. – Twee kinderen van Rossum gehaald en met de auto naar ’t Loo, alwaar van 10-12 met den Prins gepraat. Over van alles. Hij blijft een intelligent mensch. – toch gevaarlijk voor zich zelf, omdat hij te gemakkelijk verantwoordelijkheid neemt. Die kritiek is zoo gevaarlijk voor het Koningshuis. Ik maak me er wel eens bezorgd over. Soms schijnt de dynastie meer bedreigd, dan het publiek, dat Oranje toejuicht, wel beseft. – Misschien dat ik hem nog wel eens kan benaderen, als ik terug ben van mijn Ministerschap. Daarna bij de chauffeur Sanders zijn ouders in Apeldoorn de kinderen v. R. opgehaald en naar Beers. – Eén ervan was erg misselijk en spierwit. Slapjes – Blij er te zijn. Het huis was vol jeugd. Erg gezellig, beweeglijk. Ruud kwam ook thuis. – Toen vroeg naar bed na een vermoeiende week.

10 Juni Zondag [1945]

Uitgeslapen. Hoogmis. Met Maria lang gepraat over toekomst, als ik Minister af ben. Hopelijk vlug, want dat baantje ambieer ik niet. Ik zie 3 mogelijkheden: Hoogeschool, Commissaris v.d. Koningin in Brabant en Volksbeweging. – Maria zei, dat ik het mezelf wijsmaakte, maar eigenlijk al gekozen had voor het laatste. Misschien heeft ze gelijk, maar ik koos niet omdat ik dat het aangenaamste vond; integendeel. – Maria had bezwaar, dat ik – onbewust – koos, zonder haar … d.w.z. zonder rekening te houden met het gezin. Waar gaan we wonen ?... Eerst eens van alles af en dan zien. Want al is er alle kans, ik ben er nog niet af. – Stel dat ik Minister moest blijven. Heer laat die kelk voorbij gaan. – Verder heel rustige dag. Veel kinderen; de meesten komen bij. Jan Jurgens kwam een uurtje zijn kinderen opzoeken. Toch fijne kerel; hij ligt me beter dan voorheen. – Pen-Gun gelezen. Goede soldatencourant. Veel papier. – Zal wel weer ruzie geven! –

11 Juni Maandag [1945]

Terug naar den Haag. Op de fiets tot Grave, alwaar ik Maria afloste. ‘s Middags een groep ontevreden krijgsgevangenen ontvangen. Daarna Mijnheer Balley van het Int. Roode Kruis uit Geneve, die om een vliegtuig vroeg voor den aanvoer van medicijnen. Verder een hoop afgedaan. Zeer bezwaarlijk wordt het gebrek aan personeel en het wegblijven van het detachement London. – Met Beel en Huysmans nog gepraat. Veel fantasieen over het nieuwe kabinet.

12 Juni Dinsdag [1945]

Bespreking met Dijxhoorn. – Daarna met Dr. van der Mandele over de opvolging van I.G.D. – Gen. van de Roemer zal ik tijdelijk terug nemen. – Daarna Ds. Gravemeyer. Hij ging accoord met het voorstel, dat de Keuze Commissie een voordracht zou doen voor de Hoofdveldprediker. – De kerken moeten het allen eens zijn. – Ds. Gravemeyer maakte op mij een onsympathieke indruk. De groote man der prot. kerken. Hij kijkt je niet aan. – Dweep-oogen, niet oprecht, niet devoot! ‘s Middags een uitvoerige conferentie met Gen. Kruls, Kol. Fokkinga, Overste v.d. Berg (hoofdintendant) en Majoor Frowein + assisten. over allerlei problemen en moeilijkheden tusschen M.G. - B.N.S. en hoofdintendant. Bevredigend resultaat. – Praten en elkaar in de oogen zien helpt altijd. – Tenslotte is kleeding en schoeisel de bottle neck voor de training. – Om 6 uur pater Gall. – ’s Avonds met Huysmans bij Frans en Paula Houben. Heel fijn gepraat.

Woensdag. 13 Juni [1945]

‘s Morgens kreeg ik plotseling bezoek van Donner. Wat was er aan de hand? Politiek? Neen. Hij had gehoord van mijn plan inzake de Hoofdveldprediker en nu was de Gereformeerde groep gealarmeerd. Want Gravemeyer was Ned. Hervormd. Zij willen nu den Gereformeerden Ds. Harrestein wippen! Allerlei merkwaardige in- en uit-argumenten. – Wat laten die Protestanten zich leelijk in de kaart zien. Arme kerken, arm soort Christendom. Hij wil dat ik als Minister de knoop doorhak – in welke richting – omdat de Prot. kerken onderling niet tot overeenstemming kunnen komen. – Daarna vernam ik van Huysmans, dat Gerbrandy gewetens wroeging had, dat hij mij had opgeofferd. Hij had het zich niet zoo gerealiseerd. Aardig van hem. Ik wist het wel. Maar het doet goed te hooren, dat hij het zoo voelt. – Overigens is er veel kwaadsprekerij en laster aan mijn hoofd. Het deert me niets. – Om 1 uur stond ineens Jan Jurgens voor me met de boodschap, dat Maria vannacht bijna was dood geweest. Miskraam, bloedverlies, vervoer naar Nijmegen enz.. Het was nu beter. Ik voelde me koud worden. Ik beloofde om 4 uur te vertrekken naar Nijmegen. Ik wist eigenlijk niet goed wat ik deed, liet hem vertrekken i.p.v. hem mee te nemen voor de lunch. – Ik ging koffiedrinken en bleef aan de praat, maar weet niet meer waarover. – Om 3 uur had ik een belangrijke conferentie met Lt. Generaal Foulkes Comm. 1e Canad. Army. – Hij kwam vertellen dat hij 1 Juli ging vertrekken, en zou worden opgevolgd door Gen. Clark. We spraken over handhaving van orde en rust. Het gesprek werd bijgewoond door Kol. van der Reydt als tolk. Het gesprek liep niet zóo vlot, ik was te zeer gedrukt ofschoon de conferentie hoogst belangrijk. – Terstond daarna met de auto weg gereden. Geen prettige rit. Ik dacht “zou ze nog leven”. De spanning nam toe bij de nadering. – Vreemd als je dan denkt, hoe zal het gaan zonder haar, zonder een moeder voor de kinderen, … ik zal al mijn werk nu wegzetten, niet meer in het openbare leven, heft O.L. Heer den vinger op, om te zeggen, “ik kan je dwingen naar huis te gaan; heb ik mijn gezin verwaarloosd; hoe zal het me vergaan, als ik voor altijd thuis ben; zal ik er aan wennen zonder haar. – Ik zal haar op het doodsbed […], de cleederen, de begrafenis; ik bad een rozenkrans, ik kon niet genoeg denken aan O.L. Heer. Juist ’s morgens las ik in de Navolging, dat men moest leeren lijden en niemand laten lijden. God zij geloofd. – Toen ik aankwam bleek ze veel beter. Het gevaar practisch geweken. Het was een vreeselijke angstige nacht geweest. Vele collapsen, bloedverlies. Het vruchtje was al dood. Geweldige inspanning en toewijding van dokter Berger. Als zuster Delhaise niet in huis was geweest was ze gestorven. Zo geeft het werk van Maria – de verzorging van vele kinderen in Beers en daardoor de verpleegster in huis – tegelijk de redding. De bloedtransfusie bracht een goed herstel. Het kan nu zijn, dat ze over enkele dagen al een heel eind is. Met Miebetje die over was reed ik terug naar Beers en trof daar de kinderen. Ze waren blij goed bericht te hooren. Ik kreeg natuurlijk verslag. – Angstige nacht geweest. Ik dankte Dr. Berger in het voorbijgaan. – Nu zit ik in de serre van Beers. Met petroleumlamp voor me. Het is stil in huis. – Hoe had het kunnen zijn! Zonder Maria. – O God, mijn hart welt op van dankbaarheid voor U. – Gij hebt alles in Uw hand. Ge hebt ons wéér gespaard. – Ik buig me in het stof als Uw nederig, zondig schepsel. Waaraan heb ik Uw weldaad verdiend. Niet verdiend, Gij hebt het mij geschonken in Uw overvloedige goedheid en barmhartigheid. Uw naam zij geprezen in eeuwigheid!

14 Juni Donderdag [1945]

Vroeg terug. Even langs Maria. Alles wel. Om 11.30 in Haag alwaar installatie van Commissie v. Voorst tot Voorst en Commissie Koot. Nuttig gepraat. Er is een goede Geest onder deze menschen. Dat loopt wel. ‘s Middags Berdenis over luchtvaartzaken. Om 4 uur Ministerraad. Nood-parlement ter zijde gesteld omdat komend kabinet deze zaak zal regelen. ‘s Avonds hoorde ik van Gerbrandy strikt vertrouwelijk wie in het nieuwe kabinet zouden komen. O.a. Kolfschoten, v. Schaick en Doorman; v.d. Leeuw, de Bruins Slot, de Kat Angelino, v. Kleffens. – Geen van het oude kabinet. Ze zitten nog met Oorlog.

15 Juni Vrijdag. [1945]

Veel besprekingen. Meynen terug uit Londen. Regeling inzake verzending Gezagsbatalj. Indie. – Evenzoo korte verband acte. Om 7.30 naar Oisterwijk vertrokken. Ik poogde over Hedel te rijden, miste de laatste pont en kwam over Arnhem en Nijmegen om 2 uur ’s nachts aan. Reisde en praatte met Pater Gall en Pater v. Doornick. Toch interessant gepraat al werd het wat laat.

16 Juni Zaterdag. [1945]

‘s Morgens naar de Koningin op Anneville. Ik kwam nu boven op haar werkkamer. – Ze was zeer vriendelijk. – We spraken over de decoraties v. Eisenhower, Bedell Smith en Montgomery. – Verder over Linthorst Homan! – over “de looting” Krijgsgevangenen, over Limburg en Zeeuwsch Vlaanderen enz. enz.. ‘t Is toch een bekwame vrouw! – Toen naar Nijmegen. Maria mocht mee terug. In de auto geladen. Delhaise mee en Ruud ook. – De thuiskomst was met bloemen. Moeder thuis. Ik ben veel dien dag nog bij haar geweest. Ze was nog zwak, ofschoon veel praat, maar ook vol tranen. Ze kreeg een uitbarsting over mijn nalatigheid in het zoeken naar contact toen ik zoo ver weg en onbereikbaar was in Tilburg, Londen en Haag. – Ze had maanden in angst geleefd van “je kunt dood en begraven zijn vóór je het weet” en nu was het zoo wat gebeurd … en ik had er niets voor gedaan. Het verwijt was juist. Ik voel het anders; dat is iets waarin we zóó anders zijn, dat het moeilijk begrijpbaar is. Het geeft geen ruzie of onaangename spanning … alleen misverstand in dien zin, dat we elkaar niet verstaan. Ik leg me er maar bij neer en weet ook niet wat te antwoorden, want alles wat ik zeg is dan mis. – Maria vertelde dat ze geheel was voorbereid op de dood … en dat ze het niet erg had gevonden … en dat ze zich geheel had overgegeven aan Gods Wil. – Prachtig – zegenrijk = ’s Morgens was ik nog een half uur bij Moeder geweest op haar 71. verjaardag. Moeder zag er weer goed uit. – ’s Middags bij Moeder v.d. Lande, die tobt over haar jongens, de ruzie in Deventer enz.. ’t Is ook een zootje ruzie makers. Geld- en eerzucht.

17 Juni Zondag [1945]

Heel de dag rustig in Beers. ’t Was weer zomer, na veel koude dagen. – Heerlijk warm. Ik genoot van de rust en het eten. ’s Avonds terug. Ruud afgezet in Nijmegen, even wat kaas afgegeven in Utrecht. Toen naar Haag alwaar wat gepraat met de vrienden. Hoe lang nog Minister. We verlangen naar het einde.

18 Juni Maandag [1945]

– Veel besprekingen, o.a. Commissie Oorlogsvoering alwaar Adm. Hellfrich. – Ministerraad alwaar vacantiestemming. – Gen. Kruls + Overste v.d. Bergh, alwaar auto probleem, en Gerbrandy, Beel en Kruls alwaar bespreking herstel marechaussees en politie versterking. – ‘s Avonds hoorde ik (na een zeer goed maal met Kol. van der Rydt) van Meynen, dat hij gevraagd was voor Minister van Oorlog. Hij had in beraad. – Hopelijk doet hij het. Ik geloof steeds meer, dat het kabinet een mislukking wordt omdat het te zwakke figuren zijn, te nieuw in dit moeilijk stadium. Men schijnt de Booy te houden voor Marine. En Michiels uit Maastricht te vragen voor … Binn. Zaken?? – Zeer zwak. – We zullen zien.

19 Juni Dinsdag [1945]

Meynen beloofd hem te helpen als hij aanneemt. Beste lijkt me voorloopig eenige dagen in de week. – Hij zal nu wel aannemen. Palstra met Huysmans bij me gehad over de finant. steun van Nat. Steunfonds aan Binnenl. Strijdkrachten, waardoor liquidatie van laatste onmogelijk wordt. Ze bezitten geld, ook gestolen van N.S.B. en vroeger uit overvallen van Duitschers enz.. – Zaken afgedaan. De ambitie gaat er wat uit. Ik voel dat het einde op komst is, toch doorzetten. ’s Avonds Lou Einthoven in het Grand Hotel Scheveningen. Prachtige zonsondergang. – Niet één wensch.

20 Juni Woensdag [1945]

‘s Morgens gewerkt op het Departement. – Daarna naar 't Loo, alwaar eenige uren met Prins Bernhard in het Loo zitten praten in de tuin achter het paleis. – ‘t Was heerlijk zonnig weer. Vooral gesproken over het vertrek van Z.K.H. Voorloopig gesteld op 5 Augustus. – ‘t Zal nu wel vlot gaan. Gen. H. van Voorst tot Voorst als opvolger B.N.S. – Terug naar Haag, bezoek bij Bremer, ‘s avonds bij Somer en Driebeek (B.I.) in Wassenaar met G. Huysmans. Laat in bed.

21 Juni Donderdag [1945]

Om 10 uur bezoek van Schermerhorn die in gezelschap kwam van Ir. van Schaick. Gepraat tot over half 12. – Ik weet nu hoe het nieuwe kabinet wordt. Alleen “oorlog” is wegens het bedanken van Meynen nog onvervuld. De vraag was wie. Sch. vond dat ik het politiek gezien niet moest doen. Ik heb dit beaamd, vooral nu ik de brief las die Teulings naar het Noorden zond en waarvan een afschrift naar H.M. ging. Ik word er zwaar in verdacht gemaakt. Dit is dus oppositie in eigen kring. Klein gedoe en gemeen, maar daarom moet ik niet blijven. Ik zou trouwens niet gaarne blijven. Toen Tromp voorgesteld. Dat kan niet, want hij is uit het Zuiden juist de niet-R.K., en Philipsman, hetgeen dubbel ongunstig zou werken. – Toen gedacht aan Lieftinck op Oorlog en Huysmans terug op Financien. Dit zou Schermerhorn probeeren, als het niet ging, dan nogmaals beroep op Meynen. Dit had terstond plaats. Het blijft nog een mogelijkheid. – ‘t Was een fijn gesprek. Ik voelde me zeer voldaan … omdat ik de leiding had? Daarna met Waterink gepraat over een Psychot. Dienst. ‘s Middags Louwerse aangesteld als adviseur in Regeerings zaken t.a.v. organisatie v.h. Dep. v. Oorlog. ‘s Middags o.a. met Admiraal de Vos v. Steenwijk over onderscheidingen voor B.S. Gegeten met Generaal van der Vijver, Maj. Molenaar en Klapwijk.

22 Juni Vrijdag [1945]

‘s Morgens bezoek van Gen. Schuurman en Boerstra. Laat ik er toch uit leeren, dat je na je 55-60ste jaar zeker niet meer mee moet praten. Vreeselijke zeurpieten. Kleine formalisten. – Uitvoerige besprekingen met den Chef Generalen Staf. – Hogenbosch, Pater Kleyntjes, later Meyer en Max van Poll. – Overste Wilson benoemd tot Insp. v. Genie. – In spanning of het nieuwe kabinet nu bekend zal worden gemaakt. Gegeten met Gerbrandy, Huysmans en v. Kleffens. De laatste fijn geattaqueerd … Vriendschappelijk. – Toen kwam Beel thuis uit Apeldoorn, met bericht, dat men wegens (onrechtvaardige) aanklacht, Michiels als Minister v. Binnenl. Zaken zou laten vallen, en zou vervangen door Beel. – Enorme versterking v.h. kabinet om allerlei reden. Ik vind het nu echt een goed team. Ik hoop, dat het dat blijft. – ‘s Avonds nog lang gepraat met mijn opvolger Meynen. Hij rekent op mij als Raadsadviseur.

23 Juni Zaterdag [1945]

Naar huis, over Utrecht met kindren van Waesberghe uit Voorburg. – Maria was veel beter. Sterke geest. Blij thuis te zijn met alle kinderen, want ook Rutger was thuis. Met Maria veel gepraat. Zou ik nu Comm. v.d. Koningin worden in N. Brabant of naar Tilburg terug. Of … wat anders. – We zullen zien.

24 Juni Zondag. [1945]

Uitgeslapen, Hoogmis bezoek pastoor. Verder heel den dag rustig thuis. Heerlijk gezin. O.L. Heer extra dankbaar zijn. Wat ben ik er nalatig in. Waarom smelt ik niet weg, waarom boet ik niet. – Slaphannes, egoist!!

25 Juni Maandag [1945]

Bezoek aan pastoor in St Hubert. Toen naar Haag terug alwaar om 3.30 aan. Om 4 uur Kabinetsraad waarin Gerbrandy een schoone afscheidsrede. Heel wat voor dezen man. Te mooie toespraak op mij, ik werd wel bijzonder herdacht als de steun van hem in dit kabinet. – Gezellig gegeten met eenige oude en eenige nieuwe o.a. Logemann, en Lieftinck. – Spits gesprek o.a. met Gispen. – ‘s Avonds gepraat met Meynen en Silbiger. Daarna met de nieuwe Minister v. Schaick. Ik zit er weer tusschen. Fijne kerel. Politiek denkt hij geheel als ik. Toen om 12 uur nog aan de praat met Huysmans en Kerstens (oud Minister). Toch een vervelende kerel. Het was een erg onsmakelijk geheel. Ik weet zelf niet waarom, maar ik ging erg onvoldaan naar bed om 2 uur.

26 Juni Dinsdag [1945]

Overdracht om 11 uur aan Meynen. – Toen met de ambtenaren gepraat. Toespraak van mij, daarna v. Meynen, en Rietveld. – Men betreurde het geloof ik erg omdat ik wegging. Daarna gelunchd. Ik heb toch een gevoel van vrijheid. Juist of je op vacantie gaat. Het is nu 2½ maand geleden (5 April) dat ik beeedigd werd. Het lijkt een heele lange tijd. Er is heel veel gebeurd, en ik kan met voldoening terug zien op dit werk. Het was soms zwaar en moeilijk, wegens de menschen, die elkaar misverstaan en elkaar wantrouwen, omdat we allen den aard hebben ons zelf te zoeken. Toch was het een mooie tijd, en de meeste voldoening gaf mij het feit, dat we in het Kabinet zoo voortreffelijk, in een geest van vriendschap en toewijding, samenwerkte. – Dit kwam ook tot uiting in het afscheidsmaal, waar allen aanwezig waren behalve de Min. zonder portefeuille Michiels v. Kessenich. – Gerbrandy hield een voortreffelijke toespraak. Er waren meerdere goede speeches. Gerbr. en v. Kleffens lieten duidelijk uitkomen, dat ze verwachten, dat ik later zal terugkeeren. We zullen zien: Tendeele werd mijn ijdelheid erdoor gestreeld en zou ik ook wel willen, anderzijds geen zin, … liever terug naar mijn gezin en Beers.

27 Juni Woensdag [1945]

Gesproken met Meynen. Ik zal zijn adviseur blijven; 3 dagen per week. – Verschillende conferenties met hem bijgewoond o.a. met Dyxhoorn, Kruls, Sas, Harding. – Gen. v. V. t. V. gesproken over de "spoed-zuivering" van de offic. voor de E.M. – Om 5.30 vertrokken naar Brabant. Ik liep vast op de ponten en moest overnachten in Vianen. Koude avond. –

28 Juni Donderdag [1945]

Via Vianen naar Oisterwijk, alwaar ontbeten. – In Tilburg bezoek bij den Burgemeester om mijn huis vrij te krijgen, daarna naar aannemer om het zoo snel mogelijk te laten opknappen. Het ziet er zeer slecht uit. – Gegeten bij Jos Cobbenhagen en met hem gezellig gepraat. Ik ga nu weer in Hoogeschool verband denken, ofschoon ik mij afvraag of ik terugkom. – Moeder bleek in Beek te logeren bij Roos, dus reed ik naar Beers om gauw thuis te zijn. Maria was aardig opgeknapt en we hebben gezellig gepraat over Verleden en toekomst, over de kinderen. Het was zoo rustig na die drukke maanden. Het viel over me. – Maria was ½ uur op.

29 Juni Vrijdag [1945]

Om 7.30 de H. Mis bijgewoond, vanwege Petrus en Paulus een korte preek. Met de kinders heen en terug geloopen. – In vacantie stemming. Vanmorgen de heg geknipt. Wat bij Maria gezeten, de krant gelezen (o.a. uittreksel uit voortreff. rede v. Schermerhorn. Het is een goed kabinet en een goed, vertrouwenwekkend begin). Gegeten. In de tuin gerust. Geschreven. Bezoek bij van den Broek op de Achterdijk. Ik moest het veld zien en ik werd vertoond aan de buren. Zielig, dat ik geen echte Minister meer ben. – Thuis gegeten en gepraat. ’t Is tamelijk koud en buiig; toch veel buiten geweest. Wat een rust; wat een vacantie. Goed om weer eens vast te groeien aan je gezin. Wat merkwaardig, dat ik telkens als ik in Beers ben [me] zoo heelemaal “thuis” voel, en in den Haag zoo heelemaal in mijn werk; zoozeer, dat je ter plaatse het andere vergeten schijnt. Daarom vind ik het ook zoo lastig me bij druk werk te concentreeren op O.L. Heer, zelfs voor enkele oogenblikken.

Zaterdag 30 Juni [1945]

’s Morgens op de fiets naar Grave voor distributie enz.. ’s Middags wat gepraat; eigenlijk niets gedaan. Rust en herstel.

1 Juli Zondag [1945]

Zoo ook heden. Na de vroeg Mis met Maria gepraat. Kinders gespeeld. – Phlip van der Ven kwam op bezoek. Ik ging op visite bij de Thyssens. – Wat hebben we toch een mooi gezin. Jammer, dat Ruud niet thuis was. – Maria ging goed vooruit. Dr. zeer tevreden. Ze staat al nu en dan op. – Telkens moet ik er aan denken, wat het geweest zou zijn, als ze er niet meer was.

2 Juli Maandag [1945]

Tuin gewerkt, gelezen, verder niets. – Ik voel me zelf weer groeien. Word dikker, bruiner, en meer ingekeerd. Nog gelezen over Indie … en over Pastoor van Ars. – Wat staan wij oneindig ver van de heiligheid. – ‘t Zou verwaand zijn te meenen, dat we daarvoor geroepen zijn. Maar zóó ver er af.

3 Juli Dinsdag [1945]

Terug met auto naar den Haag. Bremertjes terug gebracht in Utrecht. Ze zagen er goed uit. Toen naar Haag. Maar even met Meijnen gesproken. ‘s Middags voorstel voor Psychologische Dienst met Dr. van der Graaff besproken. – Verschillende andere voorstellen voor de Minister uitgewerkt. ‘s Avonds gevlucht voor groot officieel diner van Kruls aangeboden aan SHAEFF. Gesproken met Fock en Driebeek over allerlei zaken vooral toekomstig B.I. –

4 Juli Woensdag [1945]

Post en stukken afgedaan. ‘t Was rustig omdat Meynen tot 7 uur afwezig was. Met hem en Rietveld gegeten en veel afgepraat. Veel besproken. Maar het blijkt dat hij spoedig alleen zal kunnen draaien. Meynen is goed, zakelijk. ’t Wordt hopelijk een succes. Nog diep in den nacht een onderhoud met Beel . Hij is een protégé van Mgr. van Gils. Mooi dat hij zulke menschen heeft ontdekt. – Hij wil dat ik Comm. v.d. Koningin in Brabant wordt. Ik heb er met hem over gepraat dat Schemerhorn mij gaarne voor de Volksbeweging in het Zuiden wil. Ze moeten het samen maar uitmaken; waar ik het meest dienstbaar kan zijn.

5 Juli Donderdag [1945]

Eenige rapporten voor den Minister geschreven. Om 2 uur met een klein vliegtuig naar Maastricht (5 kwartier) lijnrecht. Daar gesproken met Generaal H. van Voorst tot Voorst en met Gerrit van der Lande. De eerste over event. opvolging van Prins als B.N.S. Toen per vliegtuig naar Beers en op de wei van Hendriks geland. Het was een alleraardigste tocht. Prachtig zicht, omdat je zoo in alle richtingen kunt kijken onder de vleugel. – Een tocht om nooit te vergeten. Vooral de aankomst in de bekende streek. – Piet en Miep en Josef v.d. Lande op bezoek. – Moeder veel beter.

6 Juli Vrijdag [1945]

Heerlijk thuis geweest. In den voormiddag met Miebet naar Grave alwaar ik er in slaagde steunkaarten voor de evacues te krijgen. Alleen door naar Nijmegen. Ruud zat zeer druk te werken. – iets te veel – hij is in elk geval ijverig en dat is een goed ding. – Met Moeder v.d. Lande en Weve over de situatie Deventer gepraat. M.i. moet er een eind worden gemaakt aan de preferente aandeelen die een kunstmatig voorrecht scheppen. Dat gaat tegen de redelijkheid in. Het beroep op voortzetting der traditie moet men niet kunstmatig versterken, … dan wordt het voor de volgende generatie “verzwakken”. Moeder Q. ziek – Zeer hooge bloeddruk.

7 Juli Zaterdag [1945]

In de tuin gewerkt. ’t Was zonnig weer, niet te warm en ik heb echt genoten. Zoo rust men eens echt uit. Merkwaardig dat een mensch zóó gauw uit de werk-spheer, en uit alle gedoe is … en vergeten ook. Mijn plaats is ingenomen en alles draait rustig door … beter misschien. Ik verheug me er echt over. – Kan nu volop genieten van den zomer, en voel me weer sterker worden.

8 Juli Zondag [1945]

Zon- en rustdag. Maria weer voor het eerst aan tafel. Delhaise zwerft heel den dag alle boerderijen af, waar kinderen zijn ondergebracht. Ze verzorgt Maria en helpt vrouw van Boekel met haar jonge spruit. Voorbeeldig mensch. – Bezoek van Sina en Nol o.a. gesproken over onze houding t.a.v. de firma Noury en v.d. Lande. – ’s Avonds Willem en Wilhelmien, die met een lekke band zaten. Waarom een paar menschen met allerlei goede eigenschappen zóó vervelend kunnen zijn?!

9 Juli Maandag [1945]

’s Morgens de haag gesnoeid en zonnig weer. Je gedachten gaan dan flauw door allerlei dingen heen. Toch mooi werk, vooral als het je eigen tuin, je eigen gedoe is. – Om 2 uur naar den tandarts om een restant kies te laten trekken. Ik zag er echt tegen op. – Het beteekende eigenlijk niets. – kinderachtig – . Den dag wat wee-gevoel vanwege de verdoving. – ’s Middags de haag afgesnoeid en gehakt.

10 Juli Dinsdag [1945]

Vanaf 8.30 v.m. zitten wachten op de auto die me uit den Haag zou komen halen. Er kwam niets. Ik dacht “vergeten … nu al. Maar in een zonnigen zomerdag cirkelde eenige minuten vóór 10 uur een Ausden toestel rond den hof en landde op het weitje “vliegveld Beers” – 10 uur had ik afscheid genomen en steeg ik op. Een cirkel over huis en wei. Wuivende kinderen. En zoo ging ik over de bekende streek Gassel, Grave - Tiel - Gouda - Haag en zat om 11 uur op het departement. Geweldig. – Prachtig ik genoot weer echt. ‘s Middags rapport gemaakt over Demobilisatie M. G. en over Bewaking van Kampen+ vraagstuk N.S.B.ers naar Duitschland. – 's Avonds gegeten met Kol. v.d. Reyd en gepraat met Meynen en B.I.-mannen. M. doet het best vind ik. Hij is krachtig en doortastend. –

11 Juli Woensdag [1945]

Rapporten afgewerkt. Gepraat met Fr. Wyffels die er wat zielig aan toe is. – ‘s Middags naar Utrecht geweest om met J.E. Brom te praten over de eeresabel. Hem opdracht verstrekt. – ‘s Avonds gepraat met Meynen en van der Leeuw, den Minist. v. Onderwijs. – Deze maakte een zeer goede indruk. Blij hem eens ontmoet te hebben. –

12 Juli Donderdag [1945]

Gewerkt op Departement o.a. met Minister en met Louwerse. – ‘s Avonds bij Schermerhorn afgesproken. Dit kon echter niet doorgaan, wegens een heel nare zaak met Gener. Kruls, die hij moest behandelen. De vrouw van Kr. zou een Duitscher in haar huis verborgen hebben + de rest. De vraag of hij te handhaven zou zijn. –

13 Juli Vrijdag [1945]

Vroeg op. Per auto naar Wassenaar, alwaar 2 kinders Bakker Conijn opgehaald en door een prachtige zomerochtend over Utrecht Arnhem snel naar Beers gereden, alwaar we om ±10 uur aankwamen. Vandaar snel door naar Haaren voor de reunie van de gijzelaars. Het was juist 3 jaar geleden, dat we er werden aangevoerd als gijzelaar. Wat is er veel veranderd sindsdien. – De opkomst was ondanks de verkeers-moeilijkheden zeer groot. Ik denk ±400 man. We waren blij weer eens bijeen te zijn. Enkele korte toespraken, en daarmee was het uit. Vele vreemden. Je spreekt dan nauwelijks met de menschen, die je eens gaarne had teruggezien en lang met degenen, die je “iets” moeten vragen. Zoo'n soort spreekuur. – De totaal indruk was: de eensgezindheid in het land is niet zoo groot als we gehoopt hadden; kunnen we er niets aan doen. – De vele Unie-functionarissen, verkeeren in de stemming van “neem me niet kwalijk”, een soort verontschuldiging, terwijl ze reeds in de eerste moeilijke jaren, op de bres stonden. Dat is de gemeene propaganda, die hen wat huiverig maakt. Ik kan dat niet goed meer verdragen, en overweeg een tegenaanval. Ik zal het eens bespreken met Schermerhorn. – Om 5 uur weer huiswaarts gegaan, waar ik de familie goed aantrof.

14 Juli Zaterdag [1945]

In zonnig weer gehakt aan de houtrand langs het vliegveld Beers. – Heerlijk genoten van buiten-zijn. ’s Avonds kwam Ruud thuis voor de week-end en later nog Rutger die met vacantie kwam en die was opgehaald door Beus + Cas. Ze hadden een fijne tocht gehad.

15 Juli Zondag [1945]

Zeer warme wind. Heel den dag thuis. ’s Middags alleen gerust. ’s Avonds wat koeler. – ’t Was toch leuk zoo het heele gezin weer eens bijeen te hebben.

16 Juli Maandag [1945]

’s Morgens op de fiets naar Nijmegen met Ruud. ’t Was ’s nachts goed opgekoeld. De boeren waren overal aan het maaien. Moeder Q. en Roos bezocht. De eerste maakte het iets beter. Ben toch niet geheel gerust op. Pater Verhofstad (Rector Canisius) bezocht en Ruud voor volgend jaar als intern daar gekregen. Ik weet nog niet wat het beste is; maar terug in Tilburg zeker niet, want dan moet hij weer van Gymn. naar Lyceum + spheer in Tilb!!! – Pater V. vond dat hij niet goed studeerde; ik heb dit recht gezet in niet-productief. Zoo’n Rector weet er toch bitter weinig van af. – Toen bij Moeder v.d. L. gegeten, waarna bespreking met Willem C., Nol Jurgens en Notaris Weve. Moeder heeft toen de clausule in haar testament geschrapt, volgens welke de preferente aandeelen alleen aan de 5 zoons directeuren gaan. Dan zou men het recht van benoeming Commiss. en Directie juist in handen der ruziemakers leggen. M.i. beter ze geheel weg te doen. – Pater de Loos opgezocht. Hij was gunstiger in zijn oordeel over Ruud, en ik maakte uit zijn mededeelingen op, dat hij wel zal overgaan. Voor een B-richting achtte hij hem geschikt. – Toen teruggefietst naar huis. ’t Was aardig warm, maar prachtig in het land. Ik genoot. – ’s Avonds met Maria en Delhaise op bezoek bij van Boekel vanwege de jonge zoon. – Om 10 uur was “de Kap” alias Hr. Jansen er, + Frans Houben, Mr. Berger, Pater Vroom (die met voortrekkers was aangekomen). We zaten tot 12.30 heerlijk buiten onder de beuk. Om 11.30 kwam nog bericht per koerier om “vliegveld” morgen met witte doeken in kruisvorm te markeeren “net echt”.

17 Juli Dinsdag [1945]

Toen ik ’s morgens net beneden was bromde de Ausden al door de lucht en liep ik met de lakens de wei in. Nog ontbeten, gepakt en wat afgedaan en om 9.15 de lucht in, met sierlijke zwaai laag over de toeschouwers, t. weten, de jeugd, voortrekkers, B. Vroom S.J., boeren enz.. Om 10.30 bespreking op departement + allerlei werkjes. – Lezing voor Ned. Volksbew. gemaakt. Afspraak met Beel en Schermerhorn. – ‘s Avonds met Ramselaar. Gesproken over jeugd en volksbeweging. Hij ziet het ruim en goed m.i. – We moeten eens spoedig vergaderen.

18 Juli Woensdag [1945]

Met Beel aan ontbijt de zaken van Burgem. Panis en Burg. Loeff besproken. Daarna Schout b. Nacht Doorman even de hand gereikt. Om 2 uur het misverstand tusschen Generaal Winkelman en Meynen besproken en rechtgezet. Met rechtschape menschen lukt dat altijd. Nog verschillende onderwerpen met Meynen bepraat o.a. de positie van den Prins. Het is een vreemde vogel met veel charme. Om 8 uur Dr. Smeets over Hoogeschool. – Hij is een wat bitter mensch, beter gezegd zwartgallig. Wordt hij teruggezet omdat hij R.K. is? Ik zie wel overal sluipmoordenaars maar meestal is men er zich zelf niet bewust van. Wij zelf ook niet.

19 Juli Donderdag [1945]

Gesprek met Berdenius v. Berlekom en Meynen over Luchtvaartzaken. Ik ben voor afzonderl. militaire Luchtmacht. – Eveneens bij Minister met Götzen (oud gijzelaar) het ontwerp behandeld van Ontspanning der Canadeezen, die tot allerlei misstanden leiden. Hij neemt, uit Christ. overtuiging gedreven, de leiding in deze zaak. Zeer goed. Wel soms gewaagd … maar hij voelt de verantwoordelijkheid. Contact met Aartsbisschop. – Toen naar A’dam, waar ik te laat kwam voor vergadering Comm. N. Handel Mij. Gesproken met Chabet, uitgebrande krater … Dir. van zóo’n Mij! – Gesprek in Utrecht met Hr. Geerding, die me o.a. vertelde, dat Mgr. mij gaarne als Direct.-Generaal op Onderwijs zag voor Jeugdzaken maar meende dat het niet ging omdat ik Minister was geweest. Ik heb hem gezegd, dat dat motief voor mij niet bestond. Het is de vraag waar ik het meest dienstbaar zou zijn. – In den Haag trof ik Ger. Huysmans. – Gegeten met oud-Katwijker J. de Poorter. – Hij was 12 jaar in Frankrijk; hij was (gescheiden?) weer getrouwd? … vreemd, … ik had het gevoel “stoot deze man niet af”. ‘s Avonds om 10 uur bij Schermerhorn met wien tot 1 uur gepraat. Ik ben altijd gecharmeerd door zijn oprechtheid, en gelijkheid van visie. We bespraken de toekomstige organisatie van B.I.-Intell. Service. Verder mijn plaats in het Hoofdbestuur der Ned. Volksbeweging. – Ik heb toegestemd, want hij blijft voorzitter, als Min. President. Dat is enorm veel waard. – Verder gepraat over het voorstel Beel , om Comm. v.d. Koningin in N. Brabant te worden. Hij ontraadde mij sterk om me daar op te bergen. Ik voel dat eigenlijk ook zoo. Ik moet later wellicht in het Kabinet. In elk geval heb ik een polit. loopbaan te vervullen. Heer, help mij. Fijn dat Scherm. ook zoo bang bleek, voor zichzelf ten gronde te gaan.

20 Juli Vrijdag [1945]

‘s Morgens gewerkt op Departement. Gesprek met Meynen. Toen om 2 uur per vliegtuig naar Beers. Er stond zoo veel zijwind dat Hoekstra niet kon landen op het bekende weilandje. Zoodoende in de hoek grintweg - Graafschedijk. – Thuis alles goed. ’t Was weer een prachtreis. Miebetje en Zr. Delhaise waren op den tandem naar Hamont. Met Maria naar dorp gewandeld; pastoor begroet.

21 Juli Zaterdag [1945]

Om 9.30 het V.T. kamp op Ossenbroek geinspecteerd. Berry Vroom S.J. aalmoezenier. Zichtbaar dat de Amsterdammers 5 jaar niet “buiten” waren geweest. ‘s Middags met auto naar ‘s Bosch voor de eerste openbare vergadering der Ned.-Volksbew. in N. Brabant. Ik was 1e spreker, daarna K. v. Meel en Hr. v. Gent. ‘t Was te mooi weer voor een middagvergadering. Ongeveer 600 man in Casino. ‘t Was toch wel een merkwaardige sensatie weer eens op de planken te staan. Ik was met stooten op dreef. Om 7 uur weer thuis. Ruud arriveerde. Compleet op Miebetje na. In de prachtige zomeravond zaten we met de oudste heerlijk onder de bruine beuk. Leuk gesprek, jeugdig, wisselend, snel. – ’t Mooiste van het leven!

Zondag 22 juli [1945]

’t Was weer een wonderlijke dag vandaag. Wat een afwisseling brengt het leven. Gewoon of saai is het niet. Na de vroegmis ontbeten op pastorie met de Kap., alias Hr. J. Jansen. Hij moet m.i. burgemeester worden en dan jurist. studeeren aan Universiteit om later groote gemeente te kunnen krijgen. Hr. Van Waesberghe bracht me terug per auto naar Hiersenhof. Om 12 uur kwamen Moeder v.d. L. met Gerrit. – Vroolijke tafel; ook Berry Vroom zat aan. Om 2.30 uur kwam O.L. Heer in huis. Maria had de kinderkamer mooi versierd; daar wachtte de H. Hostie tot half vier voor het lof bij het kapelletje. We hebben om beurten de wacht gehouden. Ik had er wel heel den tijd willen zijn. Ontroerend. – Ja, daar moest je nu een boek over vol schrijven; of in stilte je hart zóó vol van zijn, want nu was de Zaligmaker op bezoek op den Hiersenhof. Ik had maar één gedachte “Heer ik ben niet waardig” en ik voelde dat ik in de toekomst toch veel becritiseerd en om mijn opvattingen vervolgd zal worden. – Het lof was eenvoudig en plechtig. Veel wind. Piano er bij gehaald. ’s Avonds om 9 uur kampvuur. Heel goed. Op terugveld. Tamelijk vaak bekijks van een stel schuchtere boeren. De jeugd vond het aardig. Rutger gaf eenige nummertjes … geboren artiest … niet te veel. De oubaas zong prachtig, Dr. Berger genoot. – Wij allen trouwens. Ik was in uniform en moest dus als V.T. Comm. een toespraak houden. Ik zei wat over “dienen”. Maria vond het uitstekend. 12 uur bedwaarts.

23 Juli Maandag [1945]

Een dag thuis d.w.z. laat op; tomaten verzorgd, hetgeen 2 uur nam; tandarts Cuyk; post bijgewerkt enz. – ’s Avonds bezoek van buurt d.w.z. Rol. Hövell, Noud H. + vrouw, Pastoor, Berry Vroomen met Hopman en Jules Dewez. – Gezellig gepraat; prachtige zomeravond en tot 12 uur buiten gezeten. – Schoon is de natuur en machtig de Schepping.

24 Juli Dinsdag [1945]

’s Morgens niet gehaald. – Boontjes gedopt in de tuin. – Om 2 uur kwam de auto. – Kinderen van Rossum in Utrecht gebracht en om 5 uur in den Haag. – Heel den avond met Schlichting gepraat over politiek – R.K. – Tijd – Italie – Rusland – Rome enz. Heel nuttig. Het is een scherpe geest.

25 Juli Woensdag [1945]

Conferentie met Minister o.a. over hoogere officieren. Er zijn er maar heel weinig die uit het oude kader nog voor hoogere functies in aanmerking komen. – Gesprek met Staring en jonge Sadee. ‘s Avonds bij Frans van der Ven, alwaar ook zijn broers Eddy S.J. en Phlip. – Lang gepraat over de wanorde in de wereld. De ellende en slechtheid der menschen, niet verbeterd door de zorgen van den oorlog. Is de wereld geen mislukking van de Schepping Gods. – Neen … alleen door de menschwording van Jezus–Christus is het “gelukt’ en tenslotte wordt de menschheid nog meegezogen in het Kruisoffer en door Christus’ barmhartigheid. – Wat zijn we allemaal onvolmaakte prutsers. Daarom voel je je soms ongelukkig, en van God … verlaten.

26 Juli Donderdag [1945]

Gesprek met Bachg over de Ned. Volksbeweging. B. is een wijs denker. – Hij is minder politicus. – Ik wilde dat ik zijn inzicht bezat. Ik voel me theoretisch een kind, met enkele duidelijke, eenvoudige inzichten. – De H. Geest moet het maar doen! Bezoek van Hamming. Zoeker, wijfelende geest; beu van de zuiveringszaken. – Om 6 uur met auto naar Beers. Luce meegenomen en afgezet in Nijmegen om Moeder te bezoeken, die nog niet wil opknappen. Luce was weer in een juich-stemming, of liever in een té propagandistische sfeer. – Dan werkt ze op mijn kriebel. Maar ze is toch zoo vol ijver en liefde; de fout zal wel bij mij liggen. Bij thuiskomst heftig onweer, en Maria niet thuis. Ze was met Delhaise op de tandem naar Nijmegen. Ik was wel angstig; moest ze achterop zijn gereden. Dan komen allerlei denkbeelden in je hoofd. – Toen ik me er bij neer had gelegd, kwamen ze thuis. Juist 10.5 uur. – Gelukkig –

27 Juli Vrijdag [1945]

’s Morgens lezing voorbereid en bij Omlero[?] en Voortrekker opgetreden, omdat laatste zijn meisje had laten overkomen. – Toen op de fiets naar Nijmegen alwaar bespreking met N.V.B. – Banning vertelde, dat hij er helemaal geen bezwaar tegen had gemaakt om met mij op één podium te staan. Hij was zelfs voorstander van mij in Hoofdbestuur van N.V.B. Wel wees hij op de scherpe oppositie van Vorrink. – (dat is een vreemd man). Daar moet een eind aan komen. – Ik kom in deze strijd tusschen de Vorrinken en de oude R.K. Staatspartijers. – ‘s Avonds vergadering N.V.B. in Nijmegen (Canisius–zaal). Vol bezet. Zang. Sprekers Ds. Banning en ik zelf. – Geslaagde avond, veel vragen.

28 Juli Zaterdag [1945]

Na overnachten bij Moeder v.d. L. gesprek met Oosterlee. Hij wordt directeur Generaal voor Vrije Jeugdvorming. – Ferd. Sassen dito voor Onderwijs. – Interessant. Hij vroeg mij advies naar aanleiding van een brief van Prins Bernhard. Ik raadde hem niets te doen. Verder vroeg hij, of hij den Min. v. Onderwijs niet moet wijzen op de critiek, die sommigen hebben op Oosterlee’s beleid. – Ik vind dit niet juist. Oosterlee is een voortreffelijk en hoogstaand mensch, die zich prima heeft gedragen. Moet hij zichzelf nu gaan aanklagen … en dat in deze overspannen tijd. – Een aanklacht tegen hem zou terecht bij velen, zeer velen, zoo niet allen die hem “kennen” verontwaardiging wekken. Bij thuiskomst bezoek van van den Hoorn, en daarna Muurkoster – Tusschendoor even Generaal H. van Voorst tot Voorst en Pater Wessels S.J.

29 Juli Zondag [1945]

Eerst naar de Hoog mis met Maria. Deze is er nu weer aardig boven op. Na tafel weer bezoeken. Eerst Pater Lutz. Prettig gepraat. Fijne geest. – Daarna Heer en Mevrouw Zwagemakers. – Sträter met brief van Burgemeester van Oisterwijk. – Toen E. Sassen en T. Wijffels met verslag van pers conferentie der R.K.S.P. Conclusie: 1e Ze zullen verjongen en vernieuwen!! 2e Studie centrum vormen. 3e Mogelijkheid blijft voor gemeensch. lijst met andersdenkende bij eerstkomende verkiezingen. – 4. Afwachtende houding t.a.v. N.V.B. – wel lidmaatschap van beiden mogelijk. – De vraag is nu wat wij zullen doen. Er in gaan en intern de zaak ombuigen of er buiten blijven. Wij voelden alle drie het meest voor het eerste. Want de heeren zetten wel een groote borst op, maar ze staan zwak. Als we met een sterke ploeg komen, kunnen wij veel forceeren. – Donderdag samen praten met Bachg, Ruygers, Sassen, Schlichting om ons standpunt eens nader te bespreken. In elk geval ook contact met Schermerhorn en Banning. – ’s Avonds nacht-spel met de jeugd. Sluipen – naar de tuin – vanaf alle richtingen. – Vol spanning … ze deden het goed en waren niet bang. Het slot was sensationeel. Om 11.30 was einde geblazen en na eenige tijd bleek Miebetje zoek. – Geroep en gezoek in alle richtingen. Er hing een angstige spanning, ook bij de kinderen … tot ze na een minuut of tien, gelukkig (en toevallig) gevonden werd in de tuin, slapende op den grond. – Miebetje, juist zooals ze is!

30 Juli Maandag [1945]

’s Morgens om 9.30 met Maria op de fiets naar Nijmegen. Onderweg Gen. Huysmans een hand gereikt, en daarna bij Moeder L. een kop koffie gedronken, eenige afspraken gemaakt, waarna een reis per trein … naar Tilburg. Het was een lichte sensatie na zooveel jaar weer eens in een trein. Tilburg moest ons een woning opleveren, want we móeten er in September heen, met het oog op de school der kinderen, tevens met het oog op mijn school. – Onze woning is nog vast in Canadeesche handen. De burgemeester heeft er weinig aan gedaan – of niets. – Daarop viel niet te rekenen, dit bewees ook bezoek aan Town Major. – Bij evacuatie bureau gepraat. Weinig of geen perspectief. – Van één naar ander … tenslotte een kans op huis van Mevr. v.d. Bergh. – ’t Lijkt me wel zeer goed. Ik moest er Boerma over raadplegen. – Woensdag avond probeeren. – Daarna bezoek bij Jan Weitjens – die juist uit de gevangenis terug was. – Daarna Fr. van Miert (Rector) en toen gegeten bij Cobbenhagen, alwaar ‘s avonds bij Jan Houben … – Het heele beeld was triest, pessimistisch. – Men is het kankeren moe; ellendig van de aanklachten; van de vele arrestaties (nu Huub v. Dooren en Wim van Spaendonck) van de wanorde. – Gebrek aan trouw, gebrek aan moed, men komt niet voor elkaar op. Van Mierlo is een vreemde fanaticus. ‘t Was in elk geval goed, dat we bij Weitjens waren. – Met Jan Houben gesproken over de stunt van Frans Teulings aan mij. Goed geslapen in Mariengaarde.

31 Juli 45

’s Morgens weer bureaux, over: uitbetaling van huis. Tot heden nog steeds niets gehoord en niets gehad vanaf moment dat D. erin kwamen. Verhuizer Broekx gesproken. – Daarna lijdensweg te beginnen bij Jos Cobb. die nog niet geheel hersteld is. Hij gaat sukkelen. Plannen Hoogeschool besproken. Ik krijg alleen psychologie volgens schema Cobbenhagen. Goede ontlasting en meer vrije tijd. – Mevrouw van Dooren met klaaglied over Gèle en Huub (die sinds Zaterd. ook vastzit). Ze is overtuigd van zijn onschuld. – Toch wel heel veel verdiend. – Al erken ik zijn veel uitstekend werk evenzoo. – Jammer, dat het zoo'n schreeuwer is. – Miel en Phila Gimbrère. Heel het uur alleen gesproken over haar gestorven zoon. Zij kan niet berusten. Drama: jongen die moest trouwen; slappe natuur; verheerlijkt door zijn moeder; als een armoedzaaier en schooier opgejaagd door Duitschers; prooi van ellende; komt na bevrijding eindelijk thuis; gaat zich herstellen, en sterft op het uur dat de capitulatie wordt aangekondigd. – O, wat een smart. – God help haar, de geestelijk nog opstandige. – Na maaltijd op Mariengaerde op bezoek bij Steenweg, Piet v. Berkum en J. Weitjens (om zak op te halen). ’t Was een vrij somber geheel. – Ik vond nu de stad juist een druk op je gemoed, en voelde de welstand en vrijheid van buiten, van Beers. – Toch stemde het niet vroolijk. – Je denkt, als je zooveel ellende hoort “waarom is die weereld zoo slecht, waarom heeft God haar geschapen”. Moeilijke mysteries … al hebben we alle verklaringen geleerd.

Verder naar hoofdstuk 3.2

Terug naar hoofdstuk 2.7

Terug naar kalender 1945 januari - juni

Terug naar kalender 1945 juli - december

Lees je liever de volledige tekst (zonder illustraties) klik dan hier