Het werd gaandeweg steeds duidelijker dat d’n Knuuf niet best in lijn kon komen met wat ik eenvoudigheidshalve maar “de tijdgeest” zal noemen. Die kwam erop neer dat het middelbaar onderwijs geflexibiliseerd moest worden naar de leerling als cliënt, aan wie diensten verleend moesten worden met het oog op aanleg, persoonlijke ontwikkeling, toekomstverwachtingen en sociale leefomgeving.
De Mammoetwetgeving
Daarbij werd passend geoordeeld dat de ouders inspraak moesten hebben hoe zulks jegens hun spruiten verwezenlijkt zou kunnen worden via maatwerk. Toegespitst op de individualiteit van de cliënt. Aldus het autoverkopersproza van de minister van Onderwijs Cals in diens Memorie van Toelichting op de Mammoetwet die per 1 augustus 1968 landelijk zou worden ingevoerd op alle schooltypes van middelbaar onderricht, beroepsonderwijs tot voorbereidend wetenschappelijk onderwijs, gericht op een universitair curriculum.
Een proefproject aan de Elzentlaan
Daarbij werd van Knuvelder gevraagd door het curatorium van het OMO, de Stichting Ons Middelbaar Onderwijs, afgestemd op het ontplooien van middelbaar onderwijs op Rooms-Katholieke Grondslag om zijn schoolcomplex aan de Elzentlaan te doen functioneren als dry pilotingproject voor de doorontwikkeling van een geheel nieuw schooltype als het HAVO (Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs), dat niet aan beroepsmatige modules gericht op ambachtelijke vaardigheden gebonden moest zijn.
Daarbij was noodzakelijk dat geëxperimenteerd zou worden met dwarsverbanden met de te geven vakken gericht op sociale vaardigheden en omgevingsbewustzijn via intersectioneel leraarsberaad en docentenraden, een ouderraad en een leerlingenraad die uiteindelijk een schoolparlement moest kunnen worden. Dat was te veel gevraagd van de steeds narriger wordende Knuvelder, die zijn wetenschappelijk staatshuishoudelijk prestige vooral had geïnvesteerd in een centraal geleid autoritair gezag dat voortdurend, des nodig: pijnlijk, gehandhaafd moest worden en waarbij onvoorwaardelijke discipline eis was in de roosteringen.
Bint en Karakter maatgevend
Niet voor niets had Knuvelder zich, ook na de oorlog, laten kennen als bewonderaar van Bordewijks wat knarsend roestige proza vervat in romans als Bint en Karakter, waarin steeds weer gehamerd werd op de cultivering van een staalharde zelftucht en breideling van de emoties, bereidheid tot volkomen zelfverloochening ten koste van ieder levensgeluk en de vooropstelling van schier onhaalbare doelen waaraan meestal de hoofdpersoon finaal ten onder ging.
Aldus ging een kundig litterair weergegeven Rotterdamse volksjongen als Jacob Willem Katadreuffe[1] uiteindelijk vaardig ten gronde aan zijn blinde ambitie om een gerenommeerd advocaat en procureur te worden aan de Rotterdamse Boompjes, gespecialiseerd in rederijzaken en tevens deken van de Orde der Advocaten mitsgaders raadsheerplaatsvervanger bij het Haagse Hof. Zulks overduidelijk ten koste van zijn fragiele en subtiele liefde voor de elegante en nobele Lorna te George op het kantoor waar Katadreuffe de eerste kneepjes van het juridisch métier komt leren.
Knuvelder stak niet onder stoelen of banken dat een echte kerel zó zich diende te bedwingen om Gods Heilsgeschiedenis mede te voltrekken. En dat liet hij in het schoolblad in zijn redactionele editorials steeds weer blijken. Dan releveerde hij hoe een oud-leerling van zijn school de graad van Bachelor in Law in Australië had gehaald en furore maakte aan de balie van Canberra. Of hoe een HBSer voortijdig doorgedrongen was in de Raad van Bestuur van de lampenfirma die Knuvelder toch nooit noemde omdat de directie hardnekkig Hervormd bleef, tegen beter weten aan. En wie er een doctorsgraad had weten te halen in avondstudies.
De voorbeeldmodelleringen
Nooit verzuimde Knuvelder de lezertjes te vermanen hieraan een voorbeeld te nemen onder verwijzing naar tal van onderscheidingen en wetenschappelijke prijzen die zijn leerlingen hadden weten te scoren. Maar de leerlingen waren niet merkbaar geïmponeerd, mede omdat de directeur zelf maar steeds in opspraak placht te komen.
Waarvan hij nooit melding maakte, al leefde hij zich wel gramstorig uit op het leerlingenbestuur dat soms in dienende gevallen opwachting kwam maken in de rectorale kamer als het rode licht niet brandde. Het werd een wederzijdse opluchting dat Knuvelder op 13 juni 1967 uiteindelijk afscheid nam. Dat werd groots gevierd met huldigingen en een samenkomst in de Eindhovense stadsschouwburg. Met het onvermijdelijk statieportret dat de Heer Directeur in ontvangst nam met de standaardwoorden die volstrekt niet verwacht en het ook niet verdiend te hebben.
Een nieuwe rector, een nieuw geluid
De heer Dr Michaël van de Hout werd nu rector van Het Joris. En deze voer scherp aan de wind der tijden. Hij bleek ontvankelijk voor de verlangens naar inspraak op ieder niveau en men vergaderde zich deswege het rambam. Er kwamen zelfs verkiezingen voor de leerlingenraad. Met echte politieke partijen, waarbij leuzen werden gescandeerd en waarbij zich ineens in vaal spijkergoed gehulde langharigen manifesteerden die krampachtig probeerden te lijken op de zo populaire Rudi Dutschke, die in West-Duitsland probeerde af te rekenen met allen die carrières hadden kunnen maken via het Hitlerbewind en nog steeds hoge ambtelijke posities konden bekleden.
Of op de wat jongensachtige Daniel Cohn-Bendit, de Frans/Duitse Jodenzoon die de revoltes in de Parijse Sorbonne heette aangeblazen te hebben. Deze Eindhovense HBSers hadden wel geen idee wat deze Dutschke en Cohn-Bendit nu eigenlijk didactisch en politiek beoogden, maar daar stond tegenover, dat dit duo het zelf ook niet bleek te weten en zulks openlijk erkende.
Een bom en een ei aan Den Elzent
En zo ver kwamen de Eindhovense middelbare scholieren aan de Elzentlaan toch maar niet. Wel hadden ze Mao’s Rode Boekje bij de hand en om het ongeschoren hoofd een sjaal met een roze-achtige motief dat in de verte wel wat leek op een theedoek met flossen, maar dat aangeduid werd als een Palestijnse hoofddoek. Aldus uitgedost gooiden ze een rookbom op de cour waar een leraar juist de orde tijdens de pauzes probeerde te handhaven via amechtige armbewegingen waarbij de meiden tegengesteld circulair moesten blijven lopen onder de enorme Kastanjekruinen gelet op de looprichting van de jongens die vijf minuten eerder waren losgelaten in de ruimte die ik hardnekkig de “speelplaats” bleef noemen, ook in het schoolblad.
De meiden hadden steeds hogere laarzen aan en steeds korte rokken, terwijl in de Tollens- en Jan Smitszlaan heroïne werd verkocht aan de hogere klassers die tijdens de wisseluren vrij mochten lopen door de wijk. Gelukkigerwijze werd door een clubje beter gesitueerde jongens als tegenuitval op de bomaanslag een ei geworpen naar de leiders van de groep ‘Palestijnen’, zodat tijdelijk daar de collectieve aandacht op gericht werd. Deze groep, opererend als een soort vrijkorps of weerbaarheidsorganisatie, trachtte de opkomende zedenverwildering te bestrijden via politionele acties. Die in het Eindhovens Dagblad vervolgens zwaar werden overdreven. Zij noemde zich Pro-tus, pro-tuchtgangers.
Om aldus daarmede óók te kunnen scanderen bij hun manifestaties. Waaraan veel aandacht werd besteed: eindelijk heibel aan Het Joris. Ook in het schoolblad dat versloeg dat het ei rot was geweest. Onwaarschijnlijk. Zulk een consumptiemiddel was nu eenmaal in deze sjieke dreven niet verkrijgbaar in de comestibleswinkels terwijl de werper gedetecteerd was als de zoon van een vooraanstaand chirurg uit het Binnenziekenhuis. Woonachtig in een villa bij het Dommelpark. Ja, ook toen waren ook de mainstream media onbetrouwbaar.
Noot
[1] Jacob Willem Katadreuffe. Hoofdpersoon uit de roman Karakter van f. Bordewijk (1938)
