Dagboek van Jan de Quay 3.5 (1 - 30 nov. 1945)

Inleiding

De positie van Jan de Quay in het najaar van 1945 is wel omschreven als die van iemand die op twee ijsschotsen stond, die langzaam uiteendreven. Die ijsschotsen waren een gevolg van de gespletenheid van zijn persoonlijke standpunt en zijn handelen: enerzijds streefde hij naar een doorbraak van de vooroorlogse politieke verhoudingen, naar samenwerking met andersdenkenden, anderzijds besloot hij op een cruciaal moment zich toch te verbinden aan de politieke partij van de katholieken die hij tot dan toe altijd gemeden had. En dat die schotsen geleidelijk uiteendreven had te maken met de ontwikkelingen binnen de NVB, waarvan De Quay zo’n prominent lid was. Want die gingen in een richting waarin de RKSP, en ook De Quay zelf, niet kon of wilde volgen.

Dat bleek heel nadrukkelijk op 9 november toen beide partijen spraken over deelname van de RKSP aan de commissie van de NVB die op instigatie van de SDAP bekeek of een nieuwe brede middenpartij op korte termijn haalbaar was. De katholieken etaleerden opnieuw hun terughoudendheid en lieten weten niet als partner aan die gesprekken te willen deelnemen, maar alleen als toehoorder. Op hun beurt stelden zij dat de aandacht niet moest uitgaan naar een nieuwe partij, maar juist naar een gemeenschappelijk urgentieprogramma van de verschillende partijen. In de ogen van De Quay was dat nog altijd de beste manier om alsnog tot een doorbraak te komen. Hij hield aan het gesprek van NVB en RKSP dan ook een goed gevoel over: ‘Alles samen wel tevreden’.

Daarentegen was hij teleurgesteld – 'Is dat eerlijk! ’t Voorstel was toch zeer redelijk’ – toen hij een week later te horen kreeg dat de NVB alsnog doorging op de ingeslagen weg: niet werken aan een gemeenschappelijk verkiezingsprogramma van verschillende partijen, maar aan een nieuwe partij. Het was zijn vriend Joan Willems, die als katholiek wel aan de commissiegesprekken had deelgenomen, die hem deze boodschap bracht en die hem ook liet weten dat hij zich bij die nieuwe partij zou aansluiten. Een grote scheuring binnen de katholieke groepering mocht door de keuze van De Quay dan voorkomen zijn, een deel van de Christofoorgroep, onder wie naast Joan Willems ook Geert Ruygers, hield hardnekkig vast aan het ideaal van de doorbraak. Even nog leek er een kink in de kabel te komen: weer een week later belde Willems met het bericht dat de nieuwe partij waarschijnlijk toch niet voor de verkiezingen tot stand zou komen. De Quays tevredenheid daarover – ‘Gelukkig. Blijkt dat wij goed gezien hebben’ – zou echter voorbarig blijken.

Maar eerst drong die andere kwestie zich weer op, namelijk zijn rol in de Nederlandse Unie, die in september in Het Parool al was aangekaart door Van Heuven Goedhart. Het verzoek om een onderzoekscommissie, dat men toen bij minister-president Schermerhorn had gedaan, was nog zonder vervolg gebleven. Daarentegen had De Quay half november tot zijn verontrusting Schermerhorn zien dineren met Van Heuven Goedhart. ‘Waar gaat het heen.’ Nu echter kreeg De Quay eind november tot zijn ontzetting te horen dat er bij het Haagse Bijzonder Gerechtshof een formele aanklacht zou worden ingediend tegen het Driemanschap van de Nederlandse Unie. Het verzoek om tot vervolging over te gaan kwam van de GAC, de Groote Advies Commissie der Illegaliteit. Deze was in juli 1944 opgericht om activiteiten van de Nederlandse verzetsgroepen zoveel mogelijk te coördineren. Na de bevrijding zette de GAC, die uiteindelijk bijna veertig illegale groeperingen vertegenwoordigde, zich in voor hulp aan voormalige verzetswerkers of hun nabestaanden, maar ook streefde zij naar invloed op de naoorlogse zuiveringen. In dat verband had de GAC een rol gekregen in de Nationale Adviescommissie die regering moest adviseren over de samenstelling van een noodparlement. Ook door die commissie was De Quay al op de korrel genomen: in oktober had men hem, alweer wegens zijn Unieverleden, afgestemd voor een plaats in dat noodparlement. Juridische vervolging was echter een veel grotere dreiging.
De aangekondigde aanklacht van de GAC zette ook Schermerhorn voor het blok. De regering kon de kwestie van de Nederlandse Unie niet langer voor zich uitschuiven.

Dagboek

1 November Allerheiligen [1945]

Heel den dag onder elkaar. Moeder Q. bezocht. Sina op bezoek. Ook even Noud v.d. Ven, doch spoedig weggewerkt. – Echt onder elkaar. ’s Avonds wat gekaart en gelachen. Heerlijke oase in een tijd van verwarring en tegenspraak. Geleefd in de stemming van Allerheiligen, en steun gevraagd van onze familie en vrienden in den Hemel.

2 November Allerzielen [1945]

Vandaag speciaal gebeden voor onze broeders der lijdende Kerk. – Wat ontbreekt het toch aan Christelijke geest. Het Christendom verkeert in een zware crisis. Natuurlijk wint Christus. Maar ’t lijkt ons menschen erg zwak en somber toe. – Het leven van Christus is geen vleesch en bloed meer. Het kerkgaan is nog net een gewoonte!! Verder wat werk gedaan, wat post, wat lezen, wat wandelen. Slecht weer. Thuis.

3 November Zaterdag [1945]

Naar ‘s Bosch voor Centrum. Heel den dag gepraat over de vraag of Gods erkenning in de Grondwet moet “in Nederland”. – Het is een moeilijke zaak. – Moeten we af van de neutrale Staat. – Betekent dat Gods erkenning. Als Kath. wenschen we dat natuurlijk. – Met anderen erkennen we de “zedelijke normen” ook in staatkundige. Voor ons impliceert dat de Gods erkenning. Voor andere niet. Moet het daarom in de Grondwet. – Ik vond het geheel nogal verward. Vooral Duynstee! Hij noemt Vorrink 2e rangs Nederlander, omdat hij niet R.K. is. Stockman het meest reeel. Romme wel knap maar arrogant, en onaangenaam. Vreemd dat ik hem zoo slecht kan zetten. – Bij thuiskomst was het film (Indiaan) vanwege de laatste dag. Kinderen genoten. Niet te laat naar bed. Lang gepiekerd over politieke situatie. Ik kan er niet goed uitkomen. Het is me zoo onduidelijk. Dat beginsel is natuurlijk wel erg voornaam … maar draait het daar nu om. – Men zegt, als je het daar niet over eens bent, dan is het fundament politiek te zwak. – Dat geloof ik nu juist niet. En wat zijn we erbarmelijk arm aan krachten!!

4 November Zondag [1945]

Na de Mis met Ruud naar Moeder Q. gewandeld. Aardige jongen. Hij moest meer zijn aandacht concentreeren op een liefhebberij. Die heeft hij eigenlijk niet. Moet ik eens aankweeken. Voor het middagmaal was Gèle v.d. Lande op bezoek. Erg opgemaakt, … kinderen erg los van alles. God zegen hen! Ruud weggebracht naar statie. Gewerkt en ’s avonds bezoek van Janus Beukers + vrouw. Gesproken over psych. rapport van hun zoon. Ook over veel opvoedings problemen met name dansen. Toch blijf ik ernstig tegenstander. Voor gehuwden zeg ik: “verboden”, al is het in practijk onhoudbaar.

5 November Maandag [1945]

Met trein naar ‘s Bosch voor vergadering van Christofoor. Goede bijeenkomst. Er blijven 2 groepen nl. die vernieuwing via R.K.S.P. willen en degenen die nu afscheiding voorstaan. Onder de aanwezigen is de verhouding 50-50. – Toch goede geest. De geestelijkheid roert zich weer. Daar­
tegen moeten we optreden. Het op de kansel ageeren tegen N.V.B. gaat niet op. – Bij thuiskomst waren Miebet en Hanna nog thuis. Samen gegeten en toen gingen ze terug naar kostschool, … vol goeden moed. – Daarmee was Allerheiligen vacantie om, en alles weer tamelijk stil in huis. Het doet de meiskes toch goed.

6 November Dinsdag [1945]

Colleges. Post enz. Om 5 uur Senaatsvergadering. Aan de orde was o.a. Verlichting examens van oorlogs-studenten. – Goede sfeer behalve de eeuwige stekeligheden tusschen Weve - Goossens. – Bij thuiskomst trof ik L. Jansen voor onderzoek in St. Willebord en Delhaise die Maria kwam halen. Maria wilde niet mee, omdat An wegens ziekte niet was teruggekeerd, maar nu gaat ze waarschijnlijk toch. In avond gezellig gepraat. Toch was ik niet in goede stemming. Ik weet niet wat me drukt. Ik voel me van God en alles verlaten. Waarom eigenlijk. Vanwege de felle critiek op mij? ’t Is vreemd. Zo mistig en troosteloos. Niet laten merken. En ik raak weg van O.L. Heer ondanks mijn bittere pogingen Hem vast te houden. Ik ga regelmatig naar de Mis, maar ’t helpt me weinig. – Doorzetten, zeggen ze.

7 November Woensdag [1945]

Maria is gegaan met Delhaise. Hopelijk een paar dagen rust en afleiding, ze heeft het hard noodig en ze neemt alles te zwaar. Alle papieren rommel in de gang aangepakt. Reuze rommel. Veel oude papieren en post verscheurd om de bende iets te verminderen. – Inauguratie van studenten. Typisch, alles weer in oude stijl met vlaggen, liederen. Heeren in “rok”. Vanwege de mores. Het deed mij vreemd aan. Ze vonden het zelf heel gewoon. Rapport van Ruud binnen. Geen onvoldoenden. – ’t Gaat goed. Geen uitblinker maar redelijk. –

8 November Donderdag [1945]

Bespreking op Econ. Techn. Instituut met van Delft en Jansen. Laatste zal naar St. Willebrord gaan voor orienteerend onderzoek. Daarna zullen we beslissen. – Post – Colleges – Per auto naar Haag. In Hotel gesproken met Pekema en ‘s Jacob (nieuwe Secret.-Generaal op Finantieen). Beiden, vooral eerste adviseerde sterk behoud van R.K.S.P. – Is dat vrees voor orientatie in sociale richting. – ‘s Avonds nog gesprek met Huysmans en Pater Kleene S.J. Gerard is toch traag en wat ijdel. – Goede kerel overigens.

9 November Vrijdag [1945]

Gesprek met Bestebreurtje. – In de auto met Schermerhorn heen en terug naar A’dam voor bespreking N.V.B. + R.K.S.P. – Alles samen wel tevreden. Aanwezig Witteman, Romme en Stokman – verder Banning, Schermerhorn, v.d. Brink, Bachg, Thomassen, v. Walsum, Ruygers. – De R.K.’s zeiden niet nog aan te sturen op vormen van breede Volkpartij voor eerste verkiezingen. Dat gaat niet. Banning wilde forceeren. Hij is dan niet de leider m.i. iets te scherp. – Schermerh. zou beter zijn. – Gevraagd of N.V.B. met andere partijen wil bespreken de mogelijkheid om als ontwerp te stellen “Samenwerking” en punt 1. gemeenschapp. urgentie programma. – Dan doet de R.K.S.P. als volwaardig partner mee, als bestuur van R.K.S.P. in geheel accoord gaat. Bij thuiskomst bij Bannier geweest aan OverZ. Gebiedsdeelen om te spreken over uitzending van Pater v. Rijckevorsel + 10 Missionarissen. Men beloofde nu volle medewerking. ’s Avonds bespreking met D.B van R.K.S.P. + 2 Kath. Ministers Beel en Kolfschoten. Nuttig gesprek o.a. over burgemeesters benoeming – radio (is Kors O.P. niet te fel?) enz. enz..

10 November Zaterdag [1945]

Lange bespreking D.B. v. R.K.S.P. ‘t Onderwerp, candidaten voor volgende verkiezingen, maakte een belangrijk punt. Het gaat toch wel sterk in richting van vernieuwing. – Strijd zal gaan om Deckers en Kortenhorst. De eenige duidelijke verdediger was eigenlijk de Bruyn. – Teulings bleef gehandhaafd; omdat hij er bij zat? Moeilijk geval. M.i. moet hij weg. – ‘t Zal een gevecht worden. Als zich nu maar goede jongeren beschikbaar stellen zooals b.v Schuure en dergel. – ‘s Middags lange discussie met AVOS , Cadi, Legerpredikant, Hoofdaalmoezenier, U.V.V. en Gotzen + Nat. Instituut. – Ik geloof, dat de zaak wel goed gaat. – Om 6 uur met auto naar huis. 9 uur thuis, Maria was terug uit Hamont. Goed gerust. Toch nerveus. Rutger was er ook. Hij zag er goed uit. Heel den dag direct bezig. Leuk jong. –

11 November Zondag [1945]

Rutger moest weer weg om 3 uur. Leuk jong. Zou hij echt priester worden. Fijn, ik moet er meer voor bidden. Hij ontwikkelt zich goed. Cas moet meer op zijn kop krijgen, in het gareel. Hij komt anders tot kleine leugens; voortspruitend uit zijn vlugge en slimme handigheden. Ik heb het vroeger net zoo gedaan en ken de gevaren. – ’t is koud en we zitten allen om de eene kachel, met hout en wat kool. – ’t Zal een kunst zijn, het eind van den winter te halen. –

12 November Maandag [1945]

Bezoek van van den Hoorn. Toch gesprek over zijn proefschrift voortgezet. Het is niet breed; maar er moet een einde aan komen. Den dag door gewerkt, met uitpakken. Lang zitten piekeren. Soms wordt je somber in dezen tijd. Is dat door de leeftijd, of door omstandigheden, of door mijn instelling.

13 November Dinsdag [1945]

College dag. Dus om 9 uur begonnen. Daarna gewerkt. Weer college. Van 4-7 voor de eerste keer weer examens. Toen met Kaag en Gimbrère naar huis gegaan, en daar lang gepraat, met “oude klare” en brood. – ‘t Was heel gezellig. –

14 November Woensdag [1945]

’s Morgens ziek. Ingewanden in de war, maar verder alles goed. ’s Middags weer op. Om 2 uur gesproken met Nije. – Hij vertelde het verleden, ook van zijn vader, die een misstap had begaan, en zich hersteld had, maar maatschappelijk laag bleef … Hij wilde het nu rehabiliteeren. – Toch kreeg ik den indruk dat die vader een heel fijn mensch was geworden. God oordeelt anders dan de menschen. – Je staat soms versteld van Gods wegen en methoden. Zien Nije een hulp te geven. ’t Is een fijne man. – Tentamen – Bespreking bij Weve over Adelbert vereen. – Ik bedankte als voorzitter afd. Tilburg. – Weve is een rare. – Hij spreekt onwaarheid – uit vormelijkheid! – ‘s Avonds bespreking bij v.d. Schoot met jonge fabrikanten en intellectueelen. – Merkwaardig, in hun hart allemaal tegen de R.K.S.P.

15 November Donderdag [1945]

Tentamens. Colleges. Promotie van Jef de Meyer. – Geopponeerd op stelling. – ‘t Was vrij goed! – Om 6 uur in zware mist naar den Haag. Over Utrecht. 9.30 aan. Goede chauffeur. Smits (afd. Voorlicht. D.v.O) teekenaar was er bij en hield het gezelschap goed bezig. – Pekema – v.d. Reydt.

16 November. Vrijdag [1945]

Vergadering Hollandia in Amsterdam. – Houding van de Vilder kwam ter sprake. – Flink is hij m.i. niet geweest. Veel problemen zijn er niet aan de orde gekomen. – ‘s Middags besprekingen in Haag D.v.O. Brenninkmeyer over reis naar Mettingen (bemiddeld). Pahud de Mortanges, Mathon en tenslotte Dr. Deelen. Deze beviel me niet. Hij dringt zich op. – Ik moet hem niet hebben. ‘s Avonds gegeten met J. Schokking. Lang gesproken over de internat. toestand. Hij gaat een intern. studie-comité oprichten. Erg Engelsch georganiseerd. ‘t Is de vraag of hij het niet te eenzijdig ziet, maar hij weet er veel van. – Aan tafel zag ik Schermerhorn dineeren met van Heuven Goedhart! Waar gaat het heen. Ik word in een R.K. hoek gedrongen. Toch blijf ik nu op mijn lijn. Men zal op mij gaan schimpen; van alle kanten. Hopen dat O.L. Heer mij zoo leidt dat ik er niet door in de hel kom, en de menschen er wel bij varen.

17 November Zaterdag [1945]

Men komt al slapend soms tot helderheid. – Ik dacht ‘s morgens “blijven oppassen”. Naar Pater v. Rijckevorsel, die gaat Maandag naar Indie. Hoe lang de reis zal duren weet hij niet. Lang gesproken met hem over de toestand in Indie. Men moet m.i. harder toeslaan nu. Zal Amerika dit gezeur van Engeland … en Nederland dulden. De voorzitt. der Engels. Labour, die zegt dat de Amsterd. bankiers de belanghebbende zijn! Schandelijke demagogie – de Gaulle bedankt. In Frankrijk gaat alles spannen. Communisten gaan rare partij spelen. De Gaulle is wel ontgoogeld. Is politiek nog iets voor een fatsoenlijk mensch. – Pat. v. Rijckevorsel doet natuurlijk groeten aan Cas. Geluncht met Thorbecke. – Wel wat verlopen. Vreemde type. – Roels-soort. – Wel interessant hem over China te hooren. – Geen echt communisme omdat alles op de “familie” berust. – En over West Europa, waarvan hij tegen Engeland waarschuwt en Frankrijk aanbeveelt. – Met Fievez gepraat over AVOS enz.. Terug met Pa, en Jo Steenweg. – Blij thuis te zijn. Berry Vroom kwam. Hij is aalmoezenier bij de Marine. Ik mocht de avond gaarne hebben. Laat naar bed. – Maria zei dat ik juist als Vader zoo stil was, als ik alleen thuis was. Dat is waar. Ik merk het zelf en zal er tegen in gaan. Agere contra!

18 November Zondag [1945]

’s Morgens Moeder bezocht. Thuis Berry Vroom. Hoofdaalmoezenier de Sain (Vloot) en Vader Heymeyer. Geanimeerd gesprek over AVOS. – Milit. Tehuizen enz.. Hun repliek was “U moet eens met Hfd. Aalm. v. Straelen gaan praten. – ’s Middags gingen Maria + ik op fiets naar Regina Caeli. Een uur gezellig met meisjes. Hanna beetje in tranen. Ze denkt altijd aan anderen. Fijne geest. Jammer dat ze moeilijk leert. – Miebet is uit op trouwen. Ze moet in toom. Wel gewoon gezond, spontaan kind. Oppassen dat ze er niet in vliegt. – 6 uur in donker thuis. Lekker koud weer. We sukkelen vreeselijk met stook. – Jeugd was bij Oma geweest. ’s Avonds laat kwam Paul v.d. Lande. Aardig jong. Stottert. Van zijn vader moet hij in een “nette club” voor zijn latere relaties!! Toen Berry, die eenigen tijd bij ons blijft logeeren, totdat hij als aalmoezenier een onderdak heeft. Gezellige gast.

19 November Maandag – [1945]

Joan Willems op bezoek. – De bespreking N.V.B. - S.D.A.P. - V.D. en C.D.U. heeft niet tot wijziging van opzet geleid. Ik had dit voorgesteld, d.w.z.: niet als doel stellen: nieuwe Volkspart. voor eerste verkiezingen, maar wel: samen praten, allereerst over gemeensch. urgentieprogram en zien waar het toe leidt. – Ik vond het alleen zoo eerlijk, want RKSP had gezegd bij eerste verkiezing electoraal zelfstandig. – Dit was verworpen. – Is dat eerlijk! ‘t Voorstel was toch zeer redelijk. Ze zeggen nu “de katholieken doen niet mee”. Daarom doet Willems nu wél mee met eenige kornuiten. Ik geloof, dat hij gelijk heeft. – Het zal wel niets worden: Tevens treedt Willems wél in een nieuwe partij nl. met v. Walsum, Suurhof, Ruygers, enz.. Wat doet Banning. Blijft hij S D A.P. Ik hoop het. Want ik blijf er bij “er moeten 3 groepen komen met een gemeenschap. program nl. R.K. – S.D.A.P. – en middengroep. – Als we erop terug zien over 25 jaar, zal men wellicht zeggen: goed dat Willems en ik een verschillenden weg hebben gekozen. – Gebiecht bij P. v. Geloven – Hij wees mij er op, dat ik de deugd van hoop te weinig beoefende: Te veel meen het zelf te kunnen, en dan door tegenslag “gedrukt” word. Dat is juist. – ’s Middags tentamens enz.. ‘s Avonds bezoek van Pater v. Geloven. O.a. met hem gesproken over het Jus Promovendi der Priesterscholen. Sassen en Bolkestein zijn er voor.

20 November Dinsdag [1945]

Colleges. – Gesprek met v. Laarhoven over zijn door brand verwoest huis in Helvoirt. – Examens. – Vervelende bezigheid! ‘s Avonds Wim van Spaendonck + vrouw op bezoek. Ik constateerde tot mijn groote vreugde, dat hij geheel was vrijgelaten en niet voor tribunaal zal komen. De aanklacht bleek begrijpelijk maar geheel ongegrond. Er was stof uit zijn fabriek weggevoerd en aan Duitschers verkocht. Deze stof was niet van hem, dus eerst door een derde in zijn fabriek gebracht buiten hem om. Hij kon dit bewijzen. Het verbaast mij niet. Hij is een zeer goed Nederlander. – Verder bezoek van Controle Dienst gehad: door een anoniem persoon beschuldigd suiker en kaas in voorraad te hebben. Eerste gelogen; 2e juist. – Afgunst!! 15 kaasjes. Overschot van de wel 100 stuks door Maria gemaakt in Beers toen de melk wegens gebrek aan vervoer werd weggedaan. Ze heeft er toen met veel zorg kaas van gemaakt, een groot deel weggegeven aan menschen uit het Noorden. – Dus volkomen rechtmatig. Maar ja in de wet staat, dat je geen kaas in voorraad moogt hebben. En omdat men bang is voor de publieke opinie, die zal zeggen: die Mijnheer, die professor … die houdt men de hand boven het hoofd, daarvoor wijkt men, en … de ambtenaren namen in beslag, ofschoon ze het zelf gemeen vonden. Ik zal maar geen proces beginnen.

21 November Woensdag [1945]

Dies van de Hooge School. Achttien jaar. Heele leeftijd. Toch zeer jong! ‘s Morgens HoogMis. Senaat was goed tegenwoordig. Curatoren slecht. Ze waren boos vanwege het gebrekkig overleg inzake den datum. Dit was groote onzin. De dag is vastgesteld op 21 Nov. Dat weet iedereen. Maar de oude Heeren zijn klein. Vooral de minderwaardige agitator Blomjous. Gelukkig was v. Slobbe er weer. Deze man is na een jaar staking als Burgemees. van Breda volkomen in eere hersteld. – Terecht. Hij heeft er wel onder geleden. Maar krachtig en ongebroken. Fijne kerel. – Toespraak van Jos Cobb. – diesrede Rector – was goed. – Degelijk en lang. – Diner tamelijk goed. – Oude stemming was er niet geheel. – Vijf jaar oorlog zegt wat. – Verder brief van Cas. – Maar tegelijk berichten in de courant over heftige strijd rond Semarang. – De toestand gaat slecht. Het Regeeringsbeleid is m.i. fout. Ik zie het steeds duidelijker. Waarom moet de ethische richting slap zijn. – Het rechtvaardig zijn, … het erkennen van rechten, het afkeuren van de uitbuiting en v. Europ. wangedrag is toch heel iets anders als slap bestuur. – Het gaat er mis!

22 November. Donderdag [1945]

Tentamens en Colleges – ‘s Avonds naar Rotterdam, alwaar door N.V.B. georganiseerde bespreking voor R. Katholieken, over politieke situatie. Heel nuttig. Drie groepen onderscheiden:
a. terug naar voor 1940. b naar volkspartij op breede basis maar geleidelijk (dus
voor 1e verkiezing elector. in eigen verband) waartoe ik behoor) en c nú reeds naar nieuwe partij. – Lang nagepraat en gelogeerd bij Louis Sadée. Heel gezellig maar te laat: half twee. –

23 November Vrijdag [1945]

Dep. v. Oorlog. Gesprek met Sassen. Ik betwijfel of Banning gesprek van R K.S.P. zuiver heeft overgebracht aan “de andere” die kwamen spreken over “nieuwe partij nú”. Heeft hij gezegd, dat wij bij andere opzet “praten over samenwerking met als punt 1 het urgentie program” wel als gelijke partner zouden meedoen. – Is hij geheel correct. Ik twijfel. Geheel de situatie besproken. De opzet is goed. – Bezoek van Hermans over “Priesters in Veldgrijs”. Ik zal zien dat hij meer papier krijgt. – Fijn boek. – Gesproken met Hoofdaalmoezenier o.a. over hoofd AVOS. Hij raadde Eras aan. Misschien niet gek. Alleen niet vlot. Ik kreeg nog eenige A.R. Candidaten. Verreweg de beste is Dr. Kalsbeek. Alleen vindt hij zichzelf erg goed. ‘s Avonds vergadering D.B. van R.K.S.P. – Matig. De resultaten wel goed. Maar geheel wat slordig, slecht voorbereid, geen spirit. Stokman krijgt leiding van Opmarsch en Maandschrift. Witteman blijft voorzitter. Duijnstee kreeg op zijn kop.

24 November Zaterdag [1945]

Bezoek Elsenaar. Nota aan Minister over Moeriks (Meynen was in Londen). Om 11 uur Partij Bestuur. Dit viel me als gezelschap tegen. Geen geest. Wel wat vernieuwde typen hoor. Eigenlijk is het partij bestuur om. Goed voor de toekomst. Maar de qualiteit is zeer matig. Maan Sassen, Albers en Matser waren de besten. – Tot 5 uur. Witteman voorzitter. Toen naar huis. Om 7.30 thuis. Om 8 uur Weitjens + vrouw. Gezellig gepraat tot 12 uur. Moe … Courant gelezen. Schlichting schrijft in Tijd een hoofdartikel over Partij van Katholieken. Het gaat in mijn lijn. Was er blij mee. – Telefoon van Joan Willems, dat de bespreking tusschen N.V.B. en enkele Polit. Partijen waarbij een Christofoor groep, waarschijnlijk niet tot resultaat zal leiden inzake nieuwe partij voor a.s. verkiezingen. – Gelukkig. Blijkt dat wij goed gezien hebben. Wat doet Willems en consorten nu? We zullen zien. –
Algeheele ontwikkeling is goed. –

25 November. Zondag [1945]

Na Mis bezoek van Roelvink. Lang gepraat over Indie. Ik acht de koers verkeerd. – Men gaat weifelen in de juistheid v. regeeringsbeleid. – ’s Middags om 3.30 met Maria naar Moeder gewandeld. Ze zag er beter uit. Haar kamer is wel gezellig. Ze wordt spraakzamer en kijkt meer terug in het verleden. In de avond kwam Jos Cobbenhagen op bezoek. We hebben heel genoeglijk gepraat o.a over de aanvulling Commissaris van de Koningin en Burgemeesters v. groote Gemeenten. Om 12.30 toog hij huiswaarts.

26 November Maandag [1945]

Naar den Bosch met de vroege trein, in de goederenwagen. Eerst gepraat met Mgr. Hendrikx. De brieven over uitlatingen tegen N.V.B. enz. zal ik als ze van geestelijken komen, hem toezenden. – In de Commissie om oordeel te geven over Ned. Unie zal hij geen zitting kunnen nemen, wegens overbelasting en gezondheid. Hij heeft Past. Bannenberg aan Schermerhorn aanbevolen. Hij keurde mijn lijn in politicis goed. Spoorde aan tot meer reclame; dat vraagt de massa. Hij wees op vreeselijke bureaucratie vooral bij Volksherstel. – Het aantal ambtenaren is onrustbarend – Zooals overal. – Daar moet een campagne tegen gevoerd worden! – Toen van 11-5 Christofoor. Een uitstekend wel wat lang betoog van Maan Sassen over het Handvest, de Veiligheidsraad, de macht der 5 Grooten, San Francisco en Londen, Rusland - Anglo Saksen. Tot 1.30 waren we met de discussie vol aandacht. We moeten veel leeren. – Toen een korte discussie over de politieke situatie. Joan Willems en ik gaven kort verslag. – Limburg was er gelukkig. Ik geloof dat Schuure onze kant zal kiezen. Hierna bespreking over Indie. Stolte uit Utrecht verdedigde sterk het Gerretson-standpunt. Het ligt theoretisch in de Gezagsopvatting. M.i. moet ons (R.K.) standpunt inliggen tusschen Leidsche- en Utrechtsche School. Ik hel in geen van beide richtingen, maar beoordeel deze koers als te slap. En op internat. Forum verwaarloozen wij de publieke opinie. ‘t Was zeer leerzaam. We zullen van N.V.B. een duidelijke uitspraak vragen. – Met Claudius Prinsen per auto naar huis. Avond thuis doorgebracht. Gelezen en geschreven. Niet te laat naar bed, wegens vermoeidheid. –

27 November Dinsdag [1945]

College dag. Bezoek van student Nijdam. Typisch geval: hij kan niet aan de studie komen na zijn illegaal werk. Toch hem er toe aangezet. Anders is hij over 10 jaar of al eerder ontevreden. Toch is het “de” kwaal. – Verder rustige dag.

28 November Woensdag [1945]

Bezoek van Drs. Kramer over Emigratie – Frankrijk Instituut in betrokken. – ‘s Middags bezoek van Dr. Theunissen over het Russische vraagstuk. Deze man heeft in die streek (Krim - Oekraine) veel gereisd. Hij is een kenner van de godsdienstige toestand. Hereeniging der Kerken, hetgeen mij ook zóó interesseert. – ‘s Avonds wat gepraat met Berry Vroom.

29 November Donderdag [1945]

Tentamens en Colleges. – Eersten op het E.T.I. vanwege kolennood thuis. – Want dat is een zorg. – Promotie van Delfgauw. Ik kwam nog aan het woord “over annexatie” maar kreeg geen antwoord, omdat de tijd verstreken was. – Na het eten met de auto naar den Haag. Gepoogd om aalmoezenier v.d. Made in Breda te vangen. Echter zonder resultaat. In den Haag kreeg ik telefoon van Scheyt, die mededeelde dat de Groote Advies Commissie van de illegaliteit besloten had een aanklacht tegen Driemanschap Ned. Unie in te dienen. Er was een heftige discussie aan voorafgegaan – Ruygers b.v. en Schuyt hadden heftig geopponeerd. Toch 20 tegen 6. Dat is allemaal op aanstoken van van Heuven Goedhart. Zelfs Pater v. Royen schijnt vóór gestemd te hebben. Hoe is het mogelijk. – Daar waag je dan je leven voor. Weer een bewijs hoe waardeloos het oordeel der menschen is. ’t Is haast een eer …als ik aan Christus denk. Maar dat is wel hoogmoedig zoo’n vergelijking. –

30 November Vrijdag [1945]

Kort gesprek met Meynen. Per 31 Dec. zal ik mijn functie van adviseur beeindigen. De Prins kwam binnen. Hij leek mij iets afwijzend. Of is hij toch wat verlegen. De wijze waarop hij me bij het afscheid begroette “bonjour mon cher Professeur” wees in die richting. – Om 3.30 gesprek met Min. v. Schaick. Hij vroeg me of ik hoofd Luchtvaart wil worden. Coordinatie van burger - en mil.-marit. luchtvaart. Zeer interessant. Tromp had bedankt, omdat hij te zeer in salaris terugliep. – Tot 15.000 –! Ik heb bedankt én omdat ik er ongeschikt voor ben, én omdat ik ander werk niet in de steek kan laten. Om 4 uur vergadering “ Miele. – Zinkann zeer vermagerd: 90 pond afgevallen. – De zaak is thans 0. – Gegeten met Schokking, Wit en Z. Nog gepraat met z’n vrouw en dochter er bij. – Moeilijke situatie. Zoo zonder vaderland je te voelen. De kinderen zijn anders 100% Nederl. –

Verder naar hoofdstuk 3.6

Terug naar hoofdstuk 3.4

Terug naar kalender 1945 juli - dec.

Lees je liever de volledige tekst (zonder illustraties) klik dan hier