Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Toos Verstappen-Hesse

Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Toos Verstappen-Hesse

Richard Verstappen en Pieter van der Schoot

16 november 2021

Bijgewerkt op 8 januari 2025

Toos Hesse werd op 15 december 1913 geboren in het gezin van Richard Hesse en Wilhelmina Fijnaut in ‘s-Hertogenbosch. Vader was schoenmaker en werkte bij Van Haren. Het gezin kwam in het begin van de jaren dertig in de toen nieuwe buurt ’t Vinkenkampke in de Graafsewijk wonen op het adres Abeelenstraat 7.

Toos Hesse in de tuin van Abeelenstraat 7
Toos Hesse in de tuin van Abeelenstraat 7

Huwelijk Toos Hesse en Jan Verstappen

Toos leerde haar grote liefde Jan Verstappen kennen, die met zijn ouders boven hun bloemenzaak in Gasselstraat 24 woonde. Ze trouwden feestelijk in september 1942 in het ouderlijk huis van Toos. Het stel kwam daar in de buurt te wonen in Meidoornstraat 19. Op 21 maart 1943 werd hun eerste kind Johnny geboren.

Op zondag 22 oktober 1944 ging Toos met Johnny op bezoek bij haar moeder in de Abeelenstraat. Moeder was toen alleen thuis; vader was elders en haar broer Richard had de ouderlijke woning al enige tijd geleden verlaten.

De huwelijksfoto uit 1942 van Toos Hesse en Jan Verstappen gemaakt in de tuin van Abeelenstraat 7
De huwelijksfoto uit 1942 van Toos Hesse en Jan Verstappen gemaakt in de tuin van Abeelenstraat 7

Rampdag 22 oktober 1944

Om 12 uur voltrok zich de ramp met de geallieerde bommenwerper, waardoor de woningen Abeelenstraat 15 tot en met 3 vrijwel compleet werden verwoest. Van de woningen 7, 5 en 3 bleven alleen de buitenmuren nog overeind. Toos werd met haar moeder en Johnny onder puin bedolven van de grotendeels ingestorte woning. Moeder was gezien de omvang van de verwoesting slechts licht gewond geraakt en dat gold ook voor Johnny: Toos had haar kind dicht tegen zich aan weten te klemmen toen om haar heen het puin naar beneden viel.

De verwoeste woningen Abeelenstraat 3-15. Het huis met nr. 7 is de grotendeels verwoeste woning achter de derde deur van rechts. (Erfgoed ’s-Hertogenbosch 0018026)
De verwoeste woningen Abeelenstraat 3-15. Het huis met nr. 7 is de grotendeels verwoeste woning achter de derde deur van rechts. (Erfgoed ’s-Hertogenbosch 0018026 (opent in een nieuw tabblad))

Moeder, Toos en Johnny werden naar het Groot Ziekengasthuis gebracht. Toos was er het slechtst aan toe: in het GZG werd zij op de gang gezet omdat verwacht werd dat zij ‘het toch niet zou redden’: ze was zwaar gewond aan hoofd en armen. Na een lange periode van chirurgische ingrepen en goede zorg vanwege het GZG kon zij huiswaarts keren.

Het leven nam enkele jaren later min of meer zijn verdere ‘gewone gang’ voor vader en moeder: zij konden in 1948 naar Abeelenstraat 7 terugkeren toen de woning op die plaats was herbouwd.

Rampdag 30 augustus 1947

Inmiddels had zich echter op 30 augustus 1947 bij Toos en Jan alsnog een ramp voltrokken met Johnny, nadat die de ramp van oktober 1944 had overleefd. Onvoorzichtig oversteken van de drukke Graafseweg kostte hem het leven. Vooral voor moeder Toos was deze klap na alle oorlogsellende te veel. Zoals onlangs beschreven door Johnny’s broer Richard (geboren 1950): ‘Ik, mijn zus Nancy en mijn broer Vincent herinneren ons niet dat er ooit werd gesproken over het bombardement of over Johnny; dat tweetal zaken was aan elkaar gekoppeld, lag heel gevoelig en heeft veel verdriet gebracht.’

Ook pas later ontdekten de kinderen van Toos waarom hun moeder steeds naar mevr. Van Perridon aan de Boterweg ging voor gezichtsmassage. Toen ook drong pas tot hen door dat ‘als iemand een foto wilde maken dan moest ze eerst gaan verzitten om de goede kant van haar gezicht te tonen.' Haar hele leven lang droeg ze zo van binnen en buiten de last van de oorlogservaring van oktober 1944 met zich mee.

Tenslotte: erkenning

Zoon Vincent nam het in 1979 voor zijn moeder op om voor haar een vorm van erkenning te krijgen van het leed dat haar in 1944 was overkomen. Hij wist die erkenning te krijgen in de vorm van een uitkering vanwege de overheid als oorlogsslachtoffer. Deze formele erkenning betekende voor haar een ruggensteuntje in de laatste levensjaren.

Toos Verstappen-Hesse is op 28 februari 1987 overleden. Enkele dagen later was het afscheid in het crematorium Maaslanden te Vlijmen.

Reacties

Reacties laden…

Gerelateerde verhalen

VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Adriana van Heijnsbergen-van Helvoort, haar ouders en kinderenAdriana werd geboren op 6 maart 1905 en groeide op in Berlicum in het gezin van Ruthgerus van Helvoort en Johanna van den Boogaard. In het gezin waren verder nog een broer (Piet) en een zus (Nellie).VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Andreas van Galen en zijn gezinAndreas van Galen werd in 1889 geboren in een Rosmalens arbeidersgezin, als vierde in een gezin waarbinnen tussen 1885 en 1897 negen kinderen geboren werden. In 1919 kreeg hij een dienstbetrekking bij de afdeling Gemeentewerken van ’s-Hertogenbosch. Zijn functie werd ‘handlanger’ genoemd en hij begon als stratenmaker.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerard de GraafGerard de Graaf (geb. 22-01-1929) was het zevende kind in het gezin van architect Hendrikus Martinus (roepnaam: Hein) de Graaf en Gerarda de Rijk. In 1944 volgde hij voor het tweede jaar onderwijs in de School voor Technisch Onderwijs aan het toenmalige Duhamelplein (nu: Kapelaan Koopmansplein). Het gezin woonde sinds 1933 in Seringenstraat 2. Gerard overleed op 22 oktober 1944 aan verwondingen door een granaatscherf toen hij rondliep op de rampplaats van de Abeelenstraat.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Helena de BoerDit verhaal is in het voorjaar van 2021 opgetekend uit de mond van Lenie's zus Riek van Esch-de Boer.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Wilhelmus Joannes SalfischbergerWilhelmus Salfischberger is in de oorlog een van de door de overheid bezoldigde vrijwilligers / medewerker van de Bossche Luchtbeschermings Dienst. Op 22 oktober 1944 wordt hij ‘opgetrommeld’ om te gaan helpen in de Abeelenstraat: daar hebben bommen uit een geëxplodeerde geallieerde bommenwerper dood en verderf gezaaid.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: schoenmaker Gerard van KempenGerardus Johannes (roepnaam Gerard) van Kempen werd op 30 mei 1913 in Kaatsheuvel (gemeente Loon op Zand) als tweede kind geboren in het gezin van schoenmaker Lambertus Johannes van Kempen en Maria Josephina Coret. Hun huwelijk was in ‘s-Hertogenbosch op 13 mei 1911. Het gezin verhuisde op 17 augustus 1914 naar Graafseweg 85 in ’s Hertogenbosch. Vader Lambertus overleed al vroeg op 49- jarige leeftijd op 26 juni 1924.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Marietje van WamelMaria Henrica Gerarda (roepnaam Marietje) van Wamel werd op 4 januari 1940 geboren als het derde kind van Marinus (roepnaam Mari) van Wamel en Clara (roepnaam Claar) van Kempen. Het stel was op 15 juni 1936 in ’s-Hertogenbosch getrouwd. Na hun huwelijk kwamen ze na een korte periode op het Eikendonkplein te wonen op het adres Zuidoosterfront 46 in de Graafsebuurt.VerhaalOorlogsslachtoffers in ‘s-Hertogenbosch: Gerardus J.F. van BavelGerardus Jacobus Franciscus van Bavel werd op 28 augustus 1906 in Waalwijk geboren als eerste kind van Franciscus Gabriël van Bavel en Johanna Henrica Kuppens. Al meteen na 6 jaren lagere school begon zijn werkzame leven. In de tijd waarin dit verhaal speelt werkte hij bij de Zuid Nederlandse Drukkerij (ZND) aan de Sint Jorisstraat 37 in ’s-Hertogenbosch.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Enrico MarcolinaEnrico Marcolina werd in 1922 geboren als het vijfde kind in het huwelijk van de Italiaan Vicenzo Marcolina en de Bossche Louisa van Amelsfoort. Op de laatste gevechtsdag van de bevrijdingsweek van ’s Hertogenbosch (22-27 oktober 1944) werd hij op 26 oktober in de nabijheid van de Wilhelminabrug door een Duitse sluipschutter doodgeschoten.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerhardus JansenGerhardus Jansen werd geboren in 1923 als de oudste zoon in het gezin met uiteindelijk vijf kinderen van Willem Jansen en Joke Willems. Het gezin woonde in de oorlogsjaren aan de Graafseweg. Op 22 oktober 1944 zocht hij zijn makker Gerard Humblé op in de keet van de Luchtbeschermingsdienst op het plantsoen van de Abeelenstraat achter hun woning. De keet werd omstreeks 12.00u verwoest door een explosie van vliegtuigbommen in de Abeelenstraat. Gerhardus werd op slag gedood.VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Wimpie TijinkWilhelmus Johannes Maria Tijink (koosnaam Wimpie) was het jongste van de vier kinderen in het gezin van Hendrik Tijink en Johanna Catharina Krom. Op zondag 22 oktober 1944 waren vader en de drie oudste kinderen tegen het middaguur even niet thuis. Geweldig lawaai van aanstormende bommenwerpers maakte moeder ongerust en zij dook met Wimpie onder de trap naar de bovenverdieping.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: herdenking Abeelenstraat rampOp 22 oktober 1944 werd boven Den Bosch een Typhoon bommenwerper vermoedelijk door luchtafweergeschut geraakt. Het toestel ging stuurloos naar de grond terwijl zijn bommen ‘zomaar’ werden geloosd. De Abeelenstraat-ramp was een feit. Ruim 75 jaar later werd in het plantsoentje een herinneringsplek ingericht.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Piet van Nistelrooij, Dora de Laat en hun hele gezinOp zondag 22 oktober 1944 werd het geallieerde offensief ingezet dat ten doel had om ’s Hertogenbosch van de Duitse bezetters te bevrijden. Na een nacht van hevig artillerievuur op noordoostelijke hoek van de stad ging de eerste omvangrijke bombardementsvlucht omstreeks het middaguur met acht Typhoon-bommenwerpers gruwelijk mis.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: het gezin van Henk en Stien van Hirtum uit de AbeelenstraatAbeelenstraat 13 is vanaf 1935 de woning van het kinderrijke gezin van boekdrukker Henricus Delmee en Pieternella de Louw. Als op 1 april 1937 de grotere hoekwoning op nummer 27 in die straat vrijkomt verhuist het gezin daarheen. Nummer 13 wordt dan de woning van Henricus Johannes (roepnaam Henk) van Hirtum en Christina Antonetta Maria (roepnaam Stien) Eijkemans met hun 4 kinderen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.

Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Toos Verstappen-Hesse | BHIC