Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Enrico Marcolina

Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Enrico Marcolina

Isabelle Michels-Marcolina, Hans van Bavel, Pieter van der Schoot

4 april 2022

Bijgewerkt op 8 januari 2025

Enrico Marcolina werd in 1922 geboren als het vijfde kind in het huwelijk van de Italiaan Vicenzo Marcolina en de Bossche Louisa van Amelsfoort. Op de laatste gevechtsdag van de bevrijdingsweek van ’s Hertogenbosch (22-27 oktober 1944) werd hij op 26 oktober in de nabijheid van de Wilhelminabrug door een Duitse sluipschutter doodgeschoten.

Enrico Marcolina, ongeveer 20 jaar oud
Enrico Marcolina, ongeveer 20 jaar oud

Jeugd in ‘s-Hertogenbosch

Zijn vader Vincenzo Guiseppe Marcolina werd in 1886 geboren in Maniago (Italië), ongeveer 100 km ten noorden van Venetië. Na een langjarig verblijf vanaf 1902 in de Verenigde Staten kwam hij kortstondig weer terug in zijn vertrouwde geboorteplaats om in 1915 naar Nederland te gaan. Hij trok in bij een neef in Den Haag bij wie hij het vak van terrazzowerker leerde. Hij verhuisde naar ’s‑Hertogenbosch toen hij daar zijn grote liefde Louisa van Amelsfoort had ontmoet. Hij trouwde met haar op 21 juli 1916 en startte een eigen terrazzo-bedrijf dat hij in 1919 inschreef bij de Kamer van Koophandel en vestigde op nummer 12 in de Zusters van Orthenpoort, een zijstraatje van de Hinthamerstraat.

Samen met Louisa zou hij in de loop van veel jaren uiteindelijk 12 kinderen krijgen. Het gezin woonde aanvankelijk in de Sint Jacobstraat: op nummer 35 tot maart 1924 en vervolgens op nummer 13 tot september 1943. In 1943 verhuisden ze naar de ruime bovenwoning in de Hinthamerstraat 151.

Het gezin Marcolina met hun 12 kinderen in 1941 - de ‘Zilveren Bruiloft’ in Sint Jacobstraat 13; Enrico heeft hand op schouder van zijn moeder
Het gezin Marcolina met hun 12 kinderen in 1941 - de ‘Zilveren Bruiloft’ in Sint Jacobstraat 13; Enrico heeft hand op schouder van zijn moeder

Enrico was het vijfde kind en de tweede zoon. Na zijn schoolperiode (lagere school in de Verwerstraat, gevolgd door de Paulus-ULO in de St. Josephstraat) ging hij in het bedrijf van zijn vader werken. Een kortdurende uitstap naar de ijssalon van Lorenzo in Tilburg met het doel om daar het vak te leren (‘Italiaans IJs’ van Lorenzo was in Tilburg een begrip in die tijd) en later zelf een ijssalon te beginnen liep niet uit op een duurzame verandering van werkkring. In 1944 was hij dan ook nog als terrazzo-werker in de gemeentelijke boekhouding van ’s-Hertogenbosch gemeld.

Van Enrico werd gezegd dat hij een rustige en hardwerkende jongen was. In zijn vrije was hij veel bezig met voetbal als keeper bij de bekende Bossche vereniging BVV.

Oktober 1944: de bevrijdingsweek van ’s-Hertogenbosch

In de bevrijdingsweek van ’s-Hertogenbosch (22-27 oktober 1944) was hij overal en nergens in de stad maar vooral samen met vrienden te vinden. Op 26 oktober kwam hij bij zijn ouders thuis: hij had gehoord dat het huis bij beschietingen een voltreffer te incasseren had gekregen waarbij een groot deel van de keuken op de bovenste etage was verwoest. Hij kwam langs om te zien wat de schade was en of hij kon helpen.

In de loop van de middag werd hem gevraagd om geallieerde soldaten behulpzaam te zijn. Hij ging hen voor als gids om vanuit de Hinthamerstraat veilig terecht te komen bij de Wilhelminabrug. Daar waren nog stevige gevechten aan de gang tussen de geallieerden aan de stadszijde en de Duitse bezetters aan de stationszijde van de brug. In de loop van de middag moest hij daar de hoogste tol betalen voor zijn behulpzaamheid. Op een niet meer precies vast te stellen tijdstip werd hij door een Duitse sluitschutter dodelijk getroffen.

Overlijdensakte Enrico: tijdstip overlijden ‘onbekend’
Overlijdensakte Enrico: tijdstip overlijden ‘onbekend’

Kerkelijk afscheid

Bbidprentje bij het afscheid van Enrico in oktober 1944
Bidprentje bij het afscheid van Enrico in oktober 1944

Zijn lichaam werd overgebracht naar het Groot Ziekengasthuis waar in die dagen veel overledenen van de bevrijdingsstrijd terechtkwamen. Na identificatie werden lichamen als regel provisorisch in de tuin van de GZG begraven. Nabestaanden herinneren zich dat er al enkele dagen na zijn overlijden een afscheidsdienst was in de Sint Jacobskerk waarbij een lege kist bij het altaar stond.

Op 20 maart 1945 kwam Koningin Wilhelmina op bezoek in ’s-Hertogenbosch om de burgers en de bevrijde stad een hart onder de riem te steken. Vader Vincenzo viel als vader van een door Duits geweld omgekomen zoon de eer te beurt om bij de ontvangst van de koningin aanwezig te mogen zijn

Begraven op Orthen

Het heeft tot eind juni 1946 geduurd voordat zijn stoffelijke resten samen met die van een groot aantal andere provisorisch begraven overledenen van de vrijheidsstrijd vanuit de tuin van het GZG naar Orthen werden overgebracht.

Begrafenis op Orthen op 28 juni 1946
Begrafenis op Orthen op 28 juni 1946
Het graf van Enrico Marcolina anno 2021
Het graf van Enrico Marcolina anno 2021

Op zijn graf werd later een grafsteen geplaatst met passende tekst en daarop ook een op aluminium afgedrukte foto van Enrico (de eerste foto bij dit verhaal). Zijn graf is nu een van de weinige graven die nog resteren van mensen die in de bevrijdingsweek van de stad zijn omgekomen. In 2014 hebben Bossche veteranen in aanwezigheid van Enrico’s broers Lou en Vincent bij wijze van eerbetoon een krans en banier op het graf geplaatst.

Bossche veteranen op Commonwealth Memorial Day brengen  een eerbetoon bij Enrico’s graf in 2014
Bossche veteranen op Commonwealth Memorial Day brengen een eerbetoon bij Enrico’s graf in 2014

Reacties

Reacties laden…

Gerelateerde verhalen

VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Adriana van Heijnsbergen-van Helvoort, haar ouders en kinderenAdriana werd geboren op 6 maart 1905 en groeide op in Berlicum in het gezin van Ruthgerus van Helvoort en Johanna van den Boogaard. In het gezin waren verder nog een broer (Piet) en een zus (Nellie).VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Andreas van Galen en zijn gezinAndreas van Galen werd in 1889 geboren in een Rosmalens arbeidersgezin, als vierde in een gezin waarbinnen tussen 1885 en 1897 negen kinderen geboren werden. In 1919 kreeg hij een dienstbetrekking bij de afdeling Gemeentewerken van ’s-Hertogenbosch. Zijn functie werd ‘handlanger’ genoemd en hij begon als stratenmaker.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerard de GraafGerard de Graaf (geb. 22-01-1929) was het zevende kind in het gezin van architect Hendrikus Martinus (roepnaam: Hein) de Graaf en Gerarda de Rijk. In 1944 volgde hij voor het tweede jaar onderwijs in de School voor Technisch Onderwijs aan het toenmalige Duhamelplein (nu: Kapelaan Koopmansplein). Het gezin woonde sinds 1933 in Seringenstraat 2. Gerard overleed op 22 oktober 1944 aan verwondingen door een granaatscherf toen hij rondliep op de rampplaats van de Abeelenstraat.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Helena de BoerDit verhaal is in het voorjaar van 2021 opgetekend uit de mond van Lenie's zus Riek van Esch-de Boer.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Wilhelmus Joannes SalfischbergerWilhelmus Salfischberger is in de oorlog een van de door de overheid bezoldigde vrijwilligers / medewerker van de Bossche Luchtbeschermings Dienst. Op 22 oktober 1944 wordt hij ‘opgetrommeld’ om te gaan helpen in de Abeelenstraat: daar hebben bommen uit een geëxplodeerde geallieerde bommenwerper dood en verderf gezaaid.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: schoenmaker Gerard van KempenGerardus Johannes (roepnaam Gerard) van Kempen werd op 30 mei 1913 in Kaatsheuvel (gemeente Loon op Zand) als tweede kind geboren in het gezin van schoenmaker Lambertus Johannes van Kempen en Maria Josephina Coret. Hun huwelijk was in ‘s-Hertogenbosch op 13 mei 1911. Het gezin verhuisde op 17 augustus 1914 naar Graafseweg 85 in ’s Hertogenbosch. Vader Lambertus overleed al vroeg op 49- jarige leeftijd op 26 juni 1924.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Marietje van WamelMaria Henrica Gerarda (roepnaam Marietje) van Wamel werd op 4 januari 1940 geboren als het derde kind van Marinus (roepnaam Mari) van Wamel en Clara (roepnaam Claar) van Kempen. Het stel was op 15 juni 1936 in ’s-Hertogenbosch getrouwd. Na hun huwelijk kwamen ze na een korte periode op het Eikendonkplein te wonen op het adres Zuidoosterfront 46 in de Graafsebuurt.VerhaalOorlogsslachtoffers in ‘s-Hertogenbosch: Gerardus J.F. van BavelGerardus Jacobus Franciscus van Bavel werd op 28 augustus 1906 in Waalwijk geboren als eerste kind van Franciscus Gabriël van Bavel en Johanna Henrica Kuppens. Al meteen na 6 jaren lagere school begon zijn werkzame leven. In de tijd waarin dit verhaal speelt werkte hij bij de Zuid Nederlandse Drukkerij (ZND) aan de Sint Jorisstraat 37 in ’s-Hertogenbosch.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Toos Verstappen-HesseToos Hesse werd op 15 december 1913 geboren in het gezin van Richard Hesse en Wilhelmina Fijnaut in ‘s-Hertogenbosch. Vader was schoenmaker en werkte bij Van Haren. Het gezin kwam in het begin van de jaren dertig in de toen nieuwe buurt ’t Vinkenkampke in de Graafsewijk wonen op het adres Abeelenstraat 7.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerhardus JansenGerhardus Jansen werd geboren in 1923 als de oudste zoon in het gezin met uiteindelijk vijf kinderen van Willem Jansen en Joke Willems. Het gezin woonde in de oorlogsjaren aan de Graafseweg. Op 22 oktober 1944 zocht hij zijn makker Gerard Humblé op in de keet van de Luchtbeschermingsdienst op het plantsoen van de Abeelenstraat achter hun woning. De keet werd omstreeks 12.00u verwoest door een explosie van vliegtuigbommen in de Abeelenstraat. Gerhardus werd op slag gedood.VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Wimpie TijinkWilhelmus Johannes Maria Tijink (koosnaam Wimpie) was het jongste van de vier kinderen in het gezin van Hendrik Tijink en Johanna Catharina Krom. Op zondag 22 oktober 1944 waren vader en de drie oudste kinderen tegen het middaguur even niet thuis. Geweldig lawaai van aanstormende bommenwerpers maakte moeder ongerust en zij dook met Wimpie onder de trap naar de bovenverdieping.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: herdenking Abeelenstraat rampOp 22 oktober 1944 werd boven Den Bosch een Typhoon bommenwerper vermoedelijk door luchtafweergeschut geraakt. Het toestel ging stuurloos naar de grond terwijl zijn bommen ‘zomaar’ werden geloosd. De Abeelenstraat-ramp was een feit. Ruim 75 jaar later werd in het plantsoentje een herinneringsplek ingericht.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Piet van Nistelrooij, Dora de Laat en hun hele gezinOp zondag 22 oktober 1944 werd het geallieerde offensief ingezet dat ten doel had om ’s Hertogenbosch van de Duitse bezetters te bevrijden. Na een nacht van hevig artillerievuur op noordoostelijke hoek van de stad ging de eerste omvangrijke bombardementsvlucht omstreeks het middaguur met acht Typhoon-bommenwerpers gruwelijk mis.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Kees KoningsteinCornelis Martinus (Kees) Koningstein en echtgenote Catharina Maria (Cato) Assmann (afbeelding 1) wonen tijdens de oorlog samen met hun zes kinderen (geboren tussen 1920 en 1932) op nummer 9 van de Lagelandstraat in ’s Hertogenbosch. Op het middaguur van 22 oktober 1944 staat Kees samen met vader Thijs en diens zoon Frans Assmann te praten in de buurt van wasserij Eureka aan de Graafseweg.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: het gezin van Henk en Stien van Hirtum uit de AbeelenstraatAbeelenstraat 13 is vanaf 1935 de woning van het kinderrijke gezin van boekdrukker Henricus Delmee en Pieternella de Louw. Als op 1 april 1937 de grotere hoekwoning op nummer 27 in die straat vrijkomt verhuist het gezin daarheen. Nummer 13 wordt dan de woning van Henricus Johannes (roepnaam Henk) van Hirtum en Christina Antonetta Maria (roepnaam Stien) Eijkemans met hun 4 kinderen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.