Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Oorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Adriana van Heijnsbergen-van Helvoort, haar ouders en kinderen

Oorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Adriana van Heijnsbergen-van Helvoort, haar ouders en kinderen

Bea van den Boom-v Heijnsbergen en Pieter van der Schoot

2 februari 2021

Bijgewerkt op 8 januari 2025

Adriana werd geboren op 6 maart 1905 en groeide op in Berlicum in het gezin van Ruthgerus van Helvoort en Johanna van den Boogaard. In het gezin waren verder nog een broer (Piet) en een zus (Nellie).

Vader Ruthgerus staat te boek (overlijdensregister ’s-Hertogenbosch) als houtbewerker. Moeder Johanna stond voor het huishouden. De moeder ging regelmatig met de mand onder de arm en de poffer op het hoofd naar de markt van ’s-Hertogenbosch om haar spulletjes te verkopen.

Adriana trouwde op 29 oktober 1928 met Marinus van Heijnsbergen uit Berlicum, rayonmonteur in dienst van de PNEM. Zij hadden aan de Milrooyseweg een ruime woning met een omvangrijk achterterrein – dat aan de achterzijde aansloot op de Westakkers aldaar. Zij kregen samen twee kinderen: Johanna Maria Gerarda, geboren op 23 juli 1931 en Rudolphus Gerardus, geboren op 26 december 1939.

Gedachtenisprent. Klik voor een vergroting
Gedachtenisprent. Klik voor een vergroting

Op 10 oktober 1944 kregen de bewoners van Berlicum opdracht om per onmiddellijk huis en haard te verlaten met het oog op de op korte termijn te verwachten gevechten tussen de Duitse bezetters en de geallieerden die vanuit het zuiden door gingen stoten naar ’s-Hertogenbosch. Het gezin van Adriana en Marinus vond, samen met de ouders van Adriana, een liefderijk onderkomen in Abeelenstraat 11 bij het grote gezin van Petrus van Nistelrooij en Theodora de Laat.

Op 22 oktober ging het daar gruwelijk mis. Om 12.00u was er groot alarm. Vliegtuigen naderden de nieuwe omgeving van het gezin. Marinus ging naar buiten om poolshoogte te nemen. Even later verloor de neerstortende Typhoon van de Canadese vlieger F/O R.V. Smith een 1000-ponder die op de woning Abeelenstraat 11 viel en het huis compleet verwoestte. Allen die zich in huis bevonden werden op slag gedood: de tien leden van het gezin van Nistelrooij, de inwonende schoondochter Vogels, de vader en moeder van Adriana, en Adriana en haar kinderen. Marinus werd door de drukgolf van de ontploffing opzij geworpen en kwam onder een bank terecht die tegen het huis was geplaatst. Hij overleefde maar was zwaar beschadigd aan de rechterzijde van zijn lichaam (arm en been). In de loop van de dag werd hij naar het ziekenhuis Johannes de Deo aan de Papenhulst overgebracht.

Graf van Marinus, zijn echtgenotes en de twee in de oorlog omgekomen kinderen
Graf van Marinus, zijn echtgenotes en de twee in de oorlog omgekomen kinderen

Adriana en de beide kinderen waren op slag dood. De stoffelijke resten van Adriana en haar ouders konden worden geïdentificeerd en zijn in Berlicum begraven op een deel van de begraafplaats waar oorlogsslachtoffers bijeen werden gebracht. Op de graven werden houten kruisen aangebracht. Op een onbekend later tijdstip is het graf van de ouders van Adriana geruimd.

Van de kinderen werden geen restanten geïdentificeerd. Enkele keren kwamen onderzoekers naar het ziekenhuis om aan Marinus te vragen of hij iets van de kleding, schoentjes of andere attributen als afkomstig van zijn kinderen herkende. Met uitzondering van één oorbelletje was dat nimmer het geval.

Op 17 januari 1945 werden niet nader geïdentificeerde ‘ledemaaten’ op Orthen begraven tegelijk met de bijzetting van de stoffelijke resten van Petrus Johannes van Nistelrooij – de oudste zoon van het gezin.

Marinus kon na enige tijd het ziekenhuis verlaten maar hield zijn leven lang zichtbare en voelbare (‘jeuk’) sporen over aan de schade die bij van de ramp van 20 oktober 1944 aan zijn lichaam overhield. Na ontslag uit het ziekenhuis kon hij niet naar zijn eigen woning (een ‘dubbelwoning’ met een groter en kleiner woondeel) terugkeren omdat daarin inmiddels andere gezinnen waren ondergebracht. Toen de kleinere ruimte beschikbaar kwam kon hij daar zijn intrek nemen. Weer later kreeg hij alsnog de gehele woning tot zijn beschikking. Van het kleinere deel werd een opslagplaats gemaakt voor zijn werkgever PNEM die hem weer in de armen sloot na zijn herstel.

Oorlogsmonument in Berlicum (foto: Pieter v.d. Schoot)
Oorlogsmonument in Berlicum (foto: Pieter v.d. Schoot)

Na de oorlog trouwde Marinus met Wilhelmina van Zoggel (geboren 14 maart 1920 in Berlicum). Uit het huwelijk (12 september 1946) werden twee kinderen geboren.

In de jaren tachtig begon de gezondheid van Marinus achteruit te gaan. Het gezin besloot om de begraafplaats van Adriana en de kinderen nog tijdens zijn leven van een nieuwe grafsteen te voorzien. Inmiddels waren de houten kruizen op de ‘oorlogsgraven’ allemaal verdwenen.

Marinus overleed in mei 1990.

In de jaren negentig leidde hernieuwde aandacht voor de oorlogsslachtoffers ertoe dat in Berlicum in 1994 een oorlogsmonument werd opgericht in het Processiepark bij de kapel tegenover de begraafplaats. Op het monument verschenen de namen van Adriana en haar ouders (linker paneel onder) en die van haar kinderen’ (rechter paneel boven).

De tekst is aangepast en de laatste foto vervangen op 16 februari 2021. Redactie

Reacties

Reacties laden…

Gerelateerde verhalen

VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Andreas van Galen en zijn gezinAndreas van Galen werd in 1889 geboren in een Rosmalens arbeidersgezin, als vierde in een gezin waarbinnen tussen 1885 en 1897 negen kinderen geboren werden. In 1919 kreeg hij een dienstbetrekking bij de afdeling Gemeentewerken van ’s-Hertogenbosch. Zijn functie werd ‘handlanger’ genoemd en hij begon als stratenmaker.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerard de GraafGerard de Graaf (geb. 22-01-1929) was het zevende kind in het gezin van architect Hendrikus Martinus (roepnaam: Hein) de Graaf en Gerarda de Rijk. In 1944 volgde hij voor het tweede jaar onderwijs in de School voor Technisch Onderwijs aan het toenmalige Duhamelplein (nu: Kapelaan Koopmansplein). Het gezin woonde sinds 1933 in Seringenstraat 2. Gerard overleed op 22 oktober 1944 aan verwondingen door een granaatscherf toen hij rondliep op de rampplaats van de Abeelenstraat.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Helena de BoerDit verhaal is in het voorjaar van 2021 opgetekend uit de mond van Lenie's zus Riek van Esch-de Boer.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Wilhelmus Joannes SalfischbergerWilhelmus Salfischberger is in de oorlog een van de door de overheid bezoldigde vrijwilligers / medewerker van de Bossche Luchtbeschermings Dienst. Op 22 oktober 1944 wordt hij ‘opgetrommeld’ om te gaan helpen in de Abeelenstraat: daar hebben bommen uit een geëxplodeerde geallieerde bommenwerper dood en verderf gezaaid.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: schoenmaker Gerard van KempenGerardus Johannes (roepnaam Gerard) van Kempen werd op 30 mei 1913 in Kaatsheuvel (gemeente Loon op Zand) als tweede kind geboren in het gezin van schoenmaker Lambertus Johannes van Kempen en Maria Josephina Coret. Hun huwelijk was in ‘s-Hertogenbosch op 13 mei 1911. Het gezin verhuisde op 17 augustus 1914 naar Graafseweg 85 in ’s Hertogenbosch. Vader Lambertus overleed al vroeg op 49- jarige leeftijd op 26 juni 1924.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Marietje van WamelMaria Henrica Gerarda (roepnaam Marietje) van Wamel werd op 4 januari 1940 geboren als het derde kind van Marinus (roepnaam Mari) van Wamel en Clara (roepnaam Claar) van Kempen. Het stel was op 15 juni 1936 in ’s-Hertogenbosch getrouwd. Na hun huwelijk kwamen ze na een korte periode op het Eikendonkplein te wonen op het adres Zuidoosterfront 46 in de Graafsebuurt.VerhaalOorlogsslachtoffers in ‘s-Hertogenbosch: Gerardus J.F. van BavelGerardus Jacobus Franciscus van Bavel werd op 28 augustus 1906 in Waalwijk geboren als eerste kind van Franciscus Gabriël van Bavel en Johanna Henrica Kuppens. Al meteen na 6 jaren lagere school begon zijn werkzame leven. In de tijd waarin dit verhaal speelt werkte hij bij de Zuid Nederlandse Drukkerij (ZND) aan de Sint Jorisstraat 37 in ’s-Hertogenbosch.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Toos Verstappen-HesseToos Hesse werd op 15 december 1913 geboren in het gezin van Richard Hesse en Wilhelmina Fijnaut in ‘s-Hertogenbosch. Vader was schoenmaker en werkte bij Van Haren. Het gezin kwam in het begin van de jaren dertig in de toen nieuwe buurt ’t Vinkenkampke in de Graafsewijk wonen op het adres Abeelenstraat 7.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Enrico MarcolinaEnrico Marcolina werd in 1922 geboren als het vijfde kind in het huwelijk van de Italiaan Vicenzo Marcolina en de Bossche Louisa van Amelsfoort. Op de laatste gevechtsdag van de bevrijdingsweek van ’s Hertogenbosch (22-27 oktober 1944) werd hij op 26 oktober in de nabijheid van de Wilhelminabrug door een Duitse sluipschutter doodgeschoten.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerhardus JansenGerhardus Jansen werd geboren in 1923 als de oudste zoon in het gezin met uiteindelijk vijf kinderen van Willem Jansen en Joke Willems. Het gezin woonde in de oorlogsjaren aan de Graafseweg. Op 22 oktober 1944 zocht hij zijn makker Gerard Humblé op in de keet van de Luchtbeschermingsdienst op het plantsoen van de Abeelenstraat achter hun woning. De keet werd omstreeks 12.00u verwoest door een explosie van vliegtuigbommen in de Abeelenstraat. Gerhardus werd op slag gedood.VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Wimpie TijinkWilhelmus Johannes Maria Tijink (koosnaam Wimpie) was het jongste van de vier kinderen in het gezin van Hendrik Tijink en Johanna Catharina Krom. Op zondag 22 oktober 1944 waren vader en de drie oudste kinderen tegen het middaguur even niet thuis. Geweldig lawaai van aanstormende bommenwerpers maakte moeder ongerust en zij dook met Wimpie onder de trap naar de bovenverdieping.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: herdenking Abeelenstraat rampOp 22 oktober 1944 werd boven Den Bosch een Typhoon bommenwerper vermoedelijk door luchtafweergeschut geraakt. Het toestel ging stuurloos naar de grond terwijl zijn bommen ‘zomaar’ werden geloosd. De Abeelenstraat-ramp was een feit. Ruim 75 jaar later werd in het plantsoentje een herinneringsplek ingericht.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Piet van Nistelrooij, Dora de Laat en hun hele gezinOp zondag 22 oktober 1944 werd het geallieerde offensief ingezet dat ten doel had om ’s Hertogenbosch van de Duitse bezetters te bevrijden. Na een nacht van hevig artillerievuur op noordoostelijke hoek van de stad ging de eerste omvangrijke bombardementsvlucht omstreeks het middaguur met acht Typhoon-bommenwerpers gruwelijk mis.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Kees KoningsteinCornelis Martinus (Kees) Koningstein en echtgenote Catharina Maria (Cato) Assmann (afbeelding 1) wonen tijdens de oorlog samen met hun zes kinderen (geboren tussen 1920 en 1932) op nummer 9 van de Lagelandstraat in ’s Hertogenbosch. Op het middaguur van 22 oktober 1944 staat Kees samen met vader Thijs en diens zoon Frans Assmann te praten in de buurt van wasserij Eureka aan de Graafseweg.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: het gezin van Henk en Stien van Hirtum uit de AbeelenstraatAbeelenstraat 13 is vanaf 1935 de woning van het kinderrijke gezin van boekdrukker Henricus Delmee en Pieternella de Louw. Als op 1 april 1937 de grotere hoekwoning op nummer 27 in die straat vrijkomt verhuist het gezin daarheen. Nummer 13 wordt dan de woning van Henricus Johannes (roepnaam Henk) van Hirtum en Christina Antonetta Maria (roepnaam Stien) Eijkemans met hun 4 kinderen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.