Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzichtOverzicht
Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerhardus Jansen

Oorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerhardus Jansen

Hans van Bavel, Pieter van der Schoot

19 april 2022

Bijgewerkt op 8 januari 2025

Gerhardus Jansen werd geboren in 1923 als de oudste zoon in het gezin met uiteindelijk vijf kinderen van Willem Jansen en Joke Willems. Het gezin woonde in de oorlogsjaren aan de Graafseweg. Op 22 oktober 1944 zocht hij zijn makker Gerard Humblé op in de keet van de Luchtbeschermingsdienst op het plantsoen van de Abeelenstraat achter hun woning. De keet werd omstreeks 12.00u verwoest door een explosie van vliegtuigbommen in de Abeelenstraat. Gerhardus werd op slag gedood.

Gerhard Jansen
Gerhard Jansen

Jeugd in ’s-Hertogenbosch

Wilhelmus Jansen (roepnaam Willem) en Johanna Willems (roepnaam Joke), beide woonachtig in ’s‑Hertogenbosch, trouwden op 2 mei 1919 en kregen samen vijf kinderen. Hun tweede kind werd geboren in 1923 en was een jongen, die Gerhardus (roepnaam Gerhard) werd genoemd. In maart 1940 kwamen ze vanuit Kerkstraat 62 in het centrum van de stad te wonen in Graafseweg 156, in de toen relatief nieuwe Graafsewijk.

Gerhardus was kleermaker geworden en vanaf een onbekend moment was hij in dienst bij de kleermakerij van M. van Overdijk in Achter het Verguld Harnas 8. Als bijzonderheid herinneren kinderen van zijn broers en zussen zich dat hij van zijn werkgever stukjes bont mocht verzamelen om daarvan voor zijn moeder een pracht-bontjas te maken. Zijn moeder heeft die bontjas heel lang en heel veel gedragen.

In de tuin van het huis aan de Graafseweg: herinnering aan Gerhard (ongedateerd)
In de tuin van het huis aan de Graafseweg: herinnering aan Gerhard (ongedateerd)

Uit de oorlogsjaren zijn twee foto’s van hem overgebleven die op een onbekend tijdstip in de achtertuin van het huis aan de Graafseweg gemaakt zijn.

In de tuin van het huis aan de Graafseweg: Gerhard met banjo (ongedateerd)
In de tuin van het huis aan de Graafseweg: Gerhard met banjo (ongedateerd)

Het noodlot slaat toe op 22 oktober 1944

Op 22 oktober 1944 slaat het noodlot toe. In de loop van de ochtend gaat Gerhard naar de keet van de Luchtbeschermingsdienst (LBD), die vlak achter de woning in het plantsoen van de Abeelenstraat staat. Onduidelijk is of hij erheen ging als medewerker van de LBD of ‘gewoon’ om een praatje te maken met de in de keet aanwezige LBD‑medewerker Gerard Humblé.

Om ongeveer 12:00u naderen met veel geraas geallieerde bommenwerpers de Abeelensstraat/Graafseweg waarbij een van de vliegtuigen om onopgehelderde reden explodeert. Neerstortende en vervolgens exploderende bommen verwoesten de woningen Abeelenstraat 11-15. Door de druk van de explosies worden de woningen Abeelenstraat 3-11 zwaar beschadigd en de LBD-keet weggevaagd. Gerhard wordt op slag gedood. Gerard Humblé komt er beter van af en kan zelfs in de loop van de middag allerlei hulp bieden aan de vele slachtoffers die zwaar gewond of omgekomen zijn als gevolg van de explosies. Later op de middag komt Gerard Humblé alsnog om als hij door een granaatscherf getroffen wordt.

In het rapport van de gemeentepolitie van 23 oktober 1944 wordt Gerhard als eerste vermeld in een lijst van 19 dodelijke slachtoffers van de ramp, die naar het Groot Ziekengasthuis zijn gebracht. Gebruikelijk was dat de lichamen na identificatie provisorisch in de tuin van het ziekenhuis begraven werden.

Eerste bladzijde van het politierapport van het ‘neerstorten van een aangeschoten vliegtuig’. Gerhardus wordt als eerste vermeld van de 19 dodelijke slachttoffers die naar het GZG zijn overgebracht.
Eerste bladzijde van het politierapport van het ‘neerstorten van een aangeschoten vliegtuig’. Gerhardus wordt als eerste vermeld van de 19 dodelijke slachttoffers die naar het GZG zijn overgebracht.

Begraven op Orthen

Het overlijden van Gerhard wordt op 23 oktober ambtelijk gemeld bij de gemeentelijke burgerlijke stand door aanspreker Johannes Smith.

Aangifte van het overlijden op 22 oktober 1944 om 11.45 u
Aangifte van het overlijden op 22 oktober 1944 om 11.45 u

Op 15 december is laatstgenoemde erbij betrokken als Gerhard op Orthen begraven wordt.

Begraven op Orthen op 15 december 1944. De locatie is niet meer met zekerheid vast te stellen
Begraven op Orthen op 15 december 1944. De locatie is niet meer met zekerheid vast te stellen

Verder na het overlijden van Gerhard

De woning van het gezin Jansen is door de explosie zo zwaar beschadigd dat een alternatief onderkomen gezocht moet worden. De huidige nabestaanden hebben er geen weet van waar dat onderkomen is geweest. Twee maanden na de ramp, op 23 december 1944, komt het gezin in Orthen terecht in Orthenseweg 73 en dat zal hun nieuwe permanente woning zijn. In 1945 trouwt het oudste kind Helena met Willem Sterk. Het stel gaat van 12 tot 18 juli op huwelijksreis; bij aanvang van die reis wordt, aldus de beschrijving van die reis, een bloemenhulde gebracht op het graf van de overleden oudste broer Gerhard. Kleinkinderen van Willem en Joke vertellen dat Joke in de eerste jaren na 1945 regelmatig het graf bezocht. Op een onduidelijk moment is het graf van Gerhard geruimd. De kleinkinderen hebben zelf geen concrete herinneringen aan bezoeken van de begraafplaats.

Vanaf 1945 breken voor Willem en Joke drukke tijden aan. Vanuit hun woning in Orthen krijgen zij de kans om aan de andere kant van de straat (Orthenseweg 60) een geheel nieuwe richting in hun leven te nemen door de vestiging van het café restaurant Metropole dat in 1951 geopend wordt en de rest van hun gezamenlijke leven zal domineren.

Reacties

Reacties laden…

Gerelateerde verhalen

VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Adriana van Heijnsbergen-van Helvoort, haar ouders en kinderenAdriana werd geboren op 6 maart 1905 en groeide op in Berlicum in het gezin van Ruthgerus van Helvoort en Johanna van den Boogaard. In het gezin waren verder nog een broer (Piet) en een zus (Nellie).VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Andreas van Galen en zijn gezinAndreas van Galen werd in 1889 geboren in een Rosmalens arbeidersgezin, als vierde in een gezin waarbinnen tussen 1885 en 1897 negen kinderen geboren werden. In 1919 kreeg hij een dienstbetrekking bij de afdeling Gemeentewerken van ’s-Hertogenbosch. Zijn functie werd ‘handlanger’ genoemd en hij begon als stratenmaker.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Gerard de GraafGerard de Graaf (geb. 22-01-1929) was het zevende kind in het gezin van architect Hendrikus Martinus (roepnaam: Hein) de Graaf en Gerarda de Rijk. In 1944 volgde hij voor het tweede jaar onderwijs in de School voor Technisch Onderwijs aan het toenmalige Duhamelplein (nu: Kapelaan Koopmansplein). Het gezin woonde sinds 1933 in Seringenstraat 2. Gerard overleed op 22 oktober 1944 aan verwondingen door een granaatscherf toen hij rondliep op de rampplaats van de Abeelenstraat.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Helena de BoerDit verhaal is in het voorjaar van 2021 opgetekend uit de mond van Lenie's zus Riek van Esch-de Boer.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Wilhelmus Joannes SalfischbergerWilhelmus Salfischberger is in de oorlog een van de door de overheid bezoldigde vrijwilligers / medewerker van de Bossche Luchtbeschermings Dienst. Op 22 oktober 1944 wordt hij ‘opgetrommeld’ om te gaan helpen in de Abeelenstraat: daar hebben bommen uit een geëxplodeerde geallieerde bommenwerper dood en verderf gezaaid.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: schoenmaker Gerard van KempenGerardus Johannes (roepnaam Gerard) van Kempen werd op 30 mei 1913 in Kaatsheuvel (gemeente Loon op Zand) als tweede kind geboren in het gezin van schoenmaker Lambertus Johannes van Kempen en Maria Josephina Coret. Hun huwelijk was in ‘s-Hertogenbosch op 13 mei 1911. Het gezin verhuisde op 17 augustus 1914 naar Graafseweg 85 in ’s Hertogenbosch. Vader Lambertus overleed al vroeg op 49- jarige leeftijd op 26 juni 1924.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Marietje van WamelMaria Henrica Gerarda (roepnaam Marietje) van Wamel werd op 4 januari 1940 geboren als het derde kind van Marinus (roepnaam Mari) van Wamel en Clara (roepnaam Claar) van Kempen. Het stel was op 15 juni 1936 in ’s-Hertogenbosch getrouwd. Na hun huwelijk kwamen ze na een korte periode op het Eikendonkplein te wonen op het adres Zuidoosterfront 46 in de Graafsebuurt.VerhaalOorlogsslachtoffers in ‘s-Hertogenbosch: Gerardus J.F. van BavelGerardus Jacobus Franciscus van Bavel werd op 28 augustus 1906 in Waalwijk geboren als eerste kind van Franciscus Gabriël van Bavel en Johanna Henrica Kuppens. Al meteen na 6 jaren lagere school begon zijn werkzame leven. In de tijd waarin dit verhaal speelt werkte hij bij de Zuid Nederlandse Drukkerij (ZND) aan de Sint Jorisstraat 37 in ’s-Hertogenbosch.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Toos Verstappen-HesseToos Hesse werd op 15 december 1913 geboren in het gezin van Richard Hesse en Wilhelmina Fijnaut in ‘s-Hertogenbosch. Vader was schoenmaker en werkte bij Van Haren. Het gezin kwam in het begin van de jaren dertig in de toen nieuwe buurt ’t Vinkenkampke in de Graafsewijk wonen op het adres Abeelenstraat 7.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Enrico MarcolinaEnrico Marcolina werd in 1922 geboren als het vijfde kind in het huwelijk van de Italiaan Vicenzo Marcolina en de Bossche Louisa van Amelsfoort. Op de laatste gevechtsdag van de bevrijdingsweek van ’s Hertogenbosch (22-27 oktober 1944) werd hij op 26 oktober in de nabijheid van de Wilhelminabrug door een Duitse sluipschutter doodgeschoten.VerhaalOorlogsslachtoffers in 's-Hertogenbosch: Wimpie TijinkWilhelmus Johannes Maria Tijink (koosnaam Wimpie) was het jongste van de vier kinderen in het gezin van Hendrik Tijink en Johanna Catharina Krom. Op zondag 22 oktober 1944 waren vader en de drie oudste kinderen tegen het middaguur even niet thuis. Geweldig lawaai van aanstormende bommenwerpers maakte moeder ongerust en zij dook met Wimpie onder de trap naar de bovenverdieping.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: herdenking Abeelenstraat rampOp 22 oktober 1944 werd boven Den Bosch een Typhoon bommenwerper vermoedelijk door luchtafweergeschut geraakt. Het toestel ging stuurloos naar de grond terwijl zijn bommen ‘zomaar’ werden geloosd. De Abeelenstraat-ramp was een feit. Ruim 75 jaar later werd in het plantsoentje een herinneringsplek ingericht.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Piet van Nistelrooij, Dora de Laat en hun hele gezinOp zondag 22 oktober 1944 werd het geallieerde offensief ingezet dat ten doel had om ’s Hertogenbosch van de Duitse bezetters te bevrijden. Na een nacht van hevig artillerievuur op noordoostelijke hoek van de stad ging de eerste omvangrijke bombardementsvlucht omstreeks het middaguur met acht Typhoon-bommenwerpers gruwelijk mis.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: Kees KoningsteinCornelis Martinus (Kees) Koningstein en echtgenote Catharina Maria (Cato) Assmann (afbeelding 1) wonen tijdens de oorlog samen met hun zes kinderen (geboren tussen 1920 en 1932) op nummer 9 van de Lagelandstraat in ’s Hertogenbosch. Op het middaguur van 22 oktober 1944 staat Kees samen met vader Thijs en diens zoon Frans Assmann te praten in de buurt van wasserij Eureka aan de Graafseweg.VerhaalOorlogsslachtoffers in ’s-Hertogenbosch: het gezin van Henk en Stien van Hirtum uit de AbeelenstraatAbeelenstraat 13 is vanaf 1935 de woning van het kinderrijke gezin van boekdrukker Henricus Delmee en Pieternella de Louw. Als op 1 april 1937 de grotere hoekwoning op nummer 27 in die straat vrijkomt verhuist het gezin daarheen. Nummer 13 wordt dan de woning van Henricus Johannes (roepnaam Henk) van Hirtum en Christina Antonetta Maria (roepnaam Stien) Eijkemans met hun 4 kinderen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.